Hormuz gián đoạn, thị trường dầu mỏ còn “lối thoát” nào?

Eo biển Hormuz – "yết hầu" của 1/5 lượng dầu khí toàn cầu – đang bị tân Lãnh tụ Iran đe dọa đóng cửa. Trong khi thế giới ráo riết tìm phương án thay thế, thực tế khắc nghiệt cho thấy các tuyến đường ống hiện có chỉ là những "chiếc áo quá chật" trước cơn khát năng lượng của nhân loại.

Eo biển Hormuz từ lâu được xem là tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng bậc nhất toàn cầu. Theo nhiều ước tính, mỗi ngày có khoảng 20 triệu thùng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng đi qua khu vực này, tương đương gần 1/5 nguồn cung năng lượng của thế giới.

Chính vì vai trò then chốt đó, bất kỳ gián đoạn nào tại Hormuz đều có thể khiến thị trường dầu mỏ toàn cầu chao đảo.

Trong bối cảnh căng thẳng khu vực leo thang, lãnh đạo Iran gần đây tuyên bố eo biển này có thể tiếp tục bị đóng như một công cụ gây sức ép chiến lược. Tuyên bố này làm dấy lên lo ngại về khả năng gián đoạn nguồn cung năng lượng quy mô lớn.

Các tuyến đường ống thay thế

Hiện tại, chỉ có một số tuyến đường ống trong khu vực có thể vận chuyển dầu ra thị trường mà không cần đi qua Hormuz. Tuy nhiên, năng lực của chúng vẫn khá hạn chế.

Một trong những tuyến quan trọng là đường ống Đông – Tây của Saudi Arabia. Tuyến này vận chuyển dầu thô xuyên lãnh thổ nước này, nối từ các mỏ dầu gần Vịnh Ba Tư tới cảng Yanbu trên bờ Biển Đỏ.

Saudi Arabia cho biết công suất của hệ thống đã được nâng lên khoảng 7 triệu thùng/ngày. Tuy vậy, trên thực tế lượng dầu vận chuyển hiện chỉ khoảng 2 triệu thùng/ngày, đồng nghĩa với việc phần công suất dự phòng chỉ ở mức vài triệu thùng mỗi ngày.

Ngoài ra, khả năng khai thác tối đa của tuyến ống này còn phụ thuộc vào năng lực bốc dỡ tại cảng Yanbu, vốn hiếm khi xử lý vượt quá 2,5 triệu thùng/ngày.

Tuyến đường ống của UAE

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cũng có một tuyến đường ống dẫn dầu dài khoảng 400 km nối từ khu vực Habshan đến cảng Fujairah – nơi nằm ngoài eo biển Hormuz.

Tuyến ống này cho phép vận chuyển dầu trực tiếp ra Vịnh Oman, tránh phải đi qua tuyến hàng hải nhạy cảm. Tuy nhiên, quy mô của hệ thống nhỏ hơn đáng kể so với đường ống của Saudi Arabia.

Theo ước tính, công suất dự phòng của tuyến này chỉ khoảng 700.000 thùng/ngày.

Lối thoát hạn chế cho thị trường dầu

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, tổng công suất dự phòng của các tuyến đường ống thay thế trong khu vực chỉ vào khoảng 3,7–5,7 triệu thùng/ngày.

Con số này chỉ tương đương khoảng 1/4 lượng dầu thường được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Điều đó cho thấy nếu tuyến hàng hải chiến lược này bị gián đoạn, thị trường năng lượng toàn cầu khó có thể tìm được giải pháp thay thế hoàn toàn.

Vì vậy, Hormuz vẫn được xem là “cổ chai” của hệ thống vận chuyển năng lượng toàn cầu – nơi mà chỉ một biến động nhỏ cũng có thể khiến giá dầu và khí đốt trên thế giới biến động mạnh.