Hợp thức hóa "đất viết tay" giai đoạn 2014 - 2024?

Xóa bỏ "khoảng trống pháp lý" kéo dài một thập kỷ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa đề xuất mở rộng diện cấp Sổ hồng cho các trường hợp mua bán đất bằng giấy tay phát sinh từ sau 1/7/2014 đến trước 1/8/2024. Đây được xem là "chiến dịch" tháo gỡ điểm nghẽn lịch sử, đưa hàng triệu giao dịch nằm ngoài hệ thống vào diện quản lý chính thức.

Thay vì "bỏ rơi" các giao dịch thực tế nhưng thiếu thủ tục, đề xuất mới mở ra cơ hội sở hữu pháp lý chính quy cho người dân, đồng thời làm sạch dữ liệu thị trường bất động sản.

Hợp thức hóa "đất viết tay" giai đoạn 2014 - 2024?

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa đề xuất bổ sung quy định cho phép xem xét cấp sổ hồng đối với các trường hợp mua bán đất bằng giấy tay phát sinh từ sau ngày 1/7/2014 đến trước ngày 1/8/2024 — thời điểm Luật Đất đai 2024 bắt đầu có hiệu lực.

Động thái này được kỳ vọng sẽ xử lý hàng loạt hồ sơ tồn đọng kéo dài nhiều năm, khi giao dịch thực tế đã hoàn tất nhưng người mua không thể sang tên vì thiếu công chứng hoặc chứng thực.

Trước đây, phần lớn trường hợp được xem xét hợp thức hóa chỉ áp dụng với giao dịch diễn ra trước ngày 1/7/2014. Trong khi đó, suốt giai đoạn thị trường bất động sản tăng nóng, đặc biệt ở vùng ven và khu phân lô tự phát, rất nhiều giao dịch chỉ được lập bằng giấy viết tay hoặc biên nhận dân sự.

Theo đề xuất mới, phạm vi xử lý sẽ được mở rộng đáng kể. Không chỉ đất chưa có sổ, mà cả trường hợp đã có giấy chứng nhận nhưng vẫn đứng tên chủ cũ cũng có thể được xem xét cấp sổ cho bên mua nếu đáp ứng đủ điều kiện pháp lý và không xảy ra tranh chấp.

Mở đường cho hàng loạt giao dịch “treo”

Điểm đáng chú ý là người sử dụng đất có giấy tay, sử dụng ổn định và không tranh chấp sẽ được làm thủ tục đăng ký, cấp sổ lần đầu mà không bắt buộc phải xuất trình hợp đồng công chứng.

Đối với trường hợp đất đã có sổ nhưng chưa sang tên, cơ quan đăng ký đất đai sẽ tiếp nhận hồ sơ, niêm yết công khai theo quy định. Nếu sau 30 ngày không phát sinh tranh chấp, hồ sơ có thể được xem xét giải quyết.

Nhiều chuyên gia đánh giá đây là bước đi cần thiết để lấp “khoảng trống pháp lý” tồn tại suốt nhiều năm trên thị trường bất động sản. Việc hợp thức hóa các giao dịch dân sự thực tế không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi người mua mà còn bổ sung dữ liệu vào hệ thống quản lý đất đai chính thức.

Tuy nhiên, giới chuyên môn cũng cảnh báo việc mở rộng cấp sổ không đồng nghĩa hợp pháp hóa mua bán giấy tay trong tương lai. Theo Luật Đất đai 2024, từ ngày 1/8/2024, mọi giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực và đăng ký biến động theo đúng quy định.

Nếu đề xuất được thông qua, đây có thể trở thành cú tháo nghẽn lớn cho thị trường, đặc biệt với nhóm nhà đất chuyển nhượng nhiều đời nhưng chưa đủ điều kiện pháp lý để sang tên.