24HMONEY đã kiểm duyệtMột bài đăng khen chồng “học dốt nhưng thu nhập cao hơn kỹ sư, thạc sĩ” đã nhanh chóng thổi bùng tranh cãi. Điều gây phản ứng mạnh không nằm ở mức thu nhập, mà ở cụm từ “học dốt” – một cách gọi chạm thẳng vào niềm tin ăn sâu của xã hội: học giỏi phải đi kèm thành công.
Trong nhiều thập kỷ, bằng cấp được xem như con đường chính danh để đổi đời. Gia đình đầu tư cho con cái học hành với kỳ vọng rõ ràng: điểm cao – trường tốt – công việc ổn định – thu nhập khá. Vì thế, khi xuất hiện một câu chuyện đảo ngược logic ấy, nỗi bất an tập thể lập tức bị kích hoạt. Không ít người lo ngại thông điệp “không cần học vẫn giàu” đang được cổ súy.
Tuy nhiên, nếu bỏ lớp cảm xúc sang một bên, câu chuyện này không hề phủ nhận giá trị của giáo dục. Nó chỉ phản ánh một thực tế ngày càng rõ: bằng cấp và thu nhập không luôn song hành.
Không khó để thấy nhiều cử nhân, thạc sĩ ra trường với bảng điểm đẹp nhưng chật vật mưu sinh, thu nhập chỉ đủ trang trải. Trong khi đó, những người làm nghề kỹ thuật, dịch vụ, sản xuất, kinh doanh nhỏ – các công việc từng bị xem là “kém danh giá” – lại có thể tạo ra thu nhập cao hơn nhờ tay nghề, kinh nghiệm và sự bền bỉ.
Nguyên nhân đầu tiên nằm ở quy luật cung – cầu. Nhiều ngành được đào tạo ồ ạt trong thời gian dài, khiến số lượng người có bằng cấp vượt xa nhu cầu thực tế. Khi cung vượt cầu, thu nhập bị kéo xuống là hệ quả tất yếu. Ngược lại, những nghề đòi hỏi kỹ năng thực hành cao, áp lực lớn, thời gian tích lũy dài lại thiếu hụt lao động, và thị trường sẵn sàng trả giá cao cho người làm được việc.
Một nguyên nhân sâu hơn là khoảng cách giữa học và làm. Học giỏi trong trường phản ánh khả năng tiếp thu lý thuyết, làm bài thi tốt. Nhưng công việc ngoài đời đòi hỏi những năng lực khác: áp dụng kiến thức, xử lý tình huống, giao tiếp, chịu áp lực và thích nghi. Không ít người xuất sắc trên giảng đường lại lúng túng khi bước vào môi trường lao động thực tế.
Vì vậy, gọi một người “học dốt” chỉ vì họ không giỏi theo thước đo học thuật là cách đánh giá thiếu công bằng. Không phù hợp với trường lớp không đồng nghĩa với kém cỏi. Nhiều người học bằng trải nghiệm, bằng va chạm nghề nghiệp, bằng mồ hôi và sai lầm – đó cũng là tri thức, thậm chí khắc nghiệt hơn.
Câu chuyện gây tranh cãi này, suy cho cùng, đặt ra một câu hỏi lớn hơn: chúng ta đang đánh giá con người dựa trên bằng cấp hay dựa trên giá trị họ tạo ra? Và đã đến lúc xã hội cần thừa nhận rằng có nhiều con đường để học, và cũng có nhiều cách chính đáng để thành công.
Vì sao có người học kém vẫn giàu, còn người học giỏi lại chật vật mưu sinh?
(Dân trí) - Một trong những nguyên nhân sâu xa nhất của nghịch lý “học giỏi nhưng thu nhập thấp” nằm ở sự lệch pha kéo dài giữa hệ thống đào tạo và nhu cầu thực tế của xã hội.
Nhà đầu tư lưu ý
Bạn muốn trở thành VIP/PRO trên 24HMONEY?
Bấm vào đây để liên hệ 24HMoney ngay
Từ khóa hot
Bàn tán về thị trường