MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Pháp luật

24HMONEY đã kiểm duyệt

Hộ kinh doanh được gì và mất gì khi không còn thuế khoán?

Việc xóa bỏ thuế khoán, thay bằng kê khai thuế mở ra cơ hội để hộ kinh doanh chủ động hơn, thâm nhập sâu vào chuỗi cung ứng và dễ dàng tiếp cận nguồn vốn từ các tổ chức tín dụng.

Trong nhiều năm, đa số hộ và cá nhân kinh doanh đã thực hiện nghĩa vụ thuế thông qua hình thức thuế khoán – một mức thuế cố định do cơ quan thuế ấn định (bao gồm cả thuế Thu nhập và Giá trị gia tăng). Cơ chế này từng được chấp nhận trong bối cảnh dữ liệu kinh doanh chưa rõ ràng.

Tuy nhiên, cơ chế này đã trở nên lỗi thời. Theo bà Nguyễn Thị Cúc, nguyên Tổng cục phó Tổng cục Thuế, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam, sự bùng nổ của thương mại điện tử, kinh tế đa kênh và thanh toán số khiến thuế khoán không còn phù hợp, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ gây ra bất bình đẳng và thiếu minh bạch trong nền kinh tế số.

Khi thương mại điện tử, kinh tế đa kênh và thanh toán số dần trở nên phổ biến, hình thức thuế khoán không còn phù hợp.

Chính vì lý do này, Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đã đề ra chủ trương quyết liệt: xóa bỏ thuế khoán, chuyển sang hình thức kê khai thuế, áp dụng ngay từ đầu năm 2026.

Lợi ích chiến lược và nỗi lo chi phí tuân thủ

Sự thay đổi đột ngột này khiến không ít hộ kinh doanh cảm thấy băn khoăn, lo lắng. Nỗi sợ tăng mức thuế phải đóng và chi phí tuân thủ là có thật, đặc biệt khi đại đa số hộ kinh doanh hoạt động chưa chuyên nghiệp, thậm chí chỉ có một nhân sự, khó lòng đáp ứng yêu cầu của kê khai thuế.

Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định, việc chuyển sang kê khai thuế là bước đi nhằm đảm bảo tính công bằng, minh bạch và tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế.

Hộ kinh doanh sẽ nhận được những lợi ích chiến lược sau:

Tăng cường quản trị: Kê khai thuế, sử dụng sổ sách kế toán (dù là sổ đơn giản) giúp hộ kinh doanh chuyển từ dùng "sổ chợ" sang quản lý có hệ thống. Điều này cho phép họ biết rõ lãi, lỗ, đánh giá hiệu quả kinh doanh để đưa ra phương án điều chỉnh sản xuất kịp thời.

Tiếp cận vốn và chuỗi cung ứng: Sự minh bạch trong hoạt động kinh doanh là chìa khóa giúp hộ kinh doanh tiếp cận dễ dàng hơn với vốn vay tín dụng. Đồng thời, việc xuất hóa đơn điện tử phục vụ kê khai thuế còn là điều kiện tiên quyết để họ giao thương và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng chính thức của các doanh nghiệp lớn.

Ngành thuế cam kết đồng hành: "Làm chủ công nghệ"

Đối diện với nỗi lo của hộ kinh doanh về quy trình kê khai, bà Nguyễn Thị Thu, Trưởng ban nghiệp vụ thuế, Cục Thuế, Bộ Tài chính, cho biết ngành thuế đang triển khai cao điểm các giải pháp hỗ trợ thích ứng.

Chiến lược hỗ trợ được chia thành hai nhóm chính: tuyên truyền (thực hiện qua mạng xã hội cho người trẻ, hướng dẫn trực tiếp cho người cao tuổi) và ứng dụng giải pháp công nghệ phù hợp. Đáng chú ý, ngành thuế đã phối hợp với nhiều tổ chức, doanh nghiệp cung cấp giải pháp phần mềm kế toán và hóa đơn điện tử để tận dụng nguồn lực xã hội.

Bà Nguyễn Thị Cúc, nguyên Tổng cục phó Tổng cục Thuế, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam

Đại diện Cục Thuế tự tin khẳng định: “Chúng tôi cố gắng và cũng tự tin dù hộ kinh doanh có thuê kế toán hay không thì vẫn làm chủ được các nội dung, quy định, công nghệ khi thực hiện hình thức kê khai thuế.”

Thích ứng hay bị đào thải: Sự nghiêm khắc của công nghệ

Trong thời gian đầu thực hiện kê khai thuế, cơ quan thuế không đặt nặng việc xử phạt, mà tập trung hỗ trợ hộ kinh doanh thích ứng (ví dụ: nâng cấp phần mềm bổ sung tính năng nhắc nhở khi có khả năng kê khai sai).

Tuy nhiên, bà Nguyễn Thị Cúc cảnh báo: Hộ kinh doanh phải cố gắng kê khai đúng và đủ doanh thu. Hiện nay, cơ quan thuế đã có rất nhiều công cụ quản lý hiện đại, từ hóa đơn, chứng từ, truy vết qua tổ chức tín dụng, thậm chí ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Vì vậy, những trường hợp cố tình gian lận, trốn thuế sẽ khó lòng qua mặt được cơ quan thuế và sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật, nhằm đảm bảo công bằng cho toàn bộ nền kinh tế.