Hàng Việt trước phép thử từ Mỹ

Dù không phải mức thuế cao nhất trong khu vực, quyết định của Mỹ diễn ra trong bối cảnh nhiều cuộc điều tra thương mại khác vẫn đang được tiến hành. Điều này khiến triển vọng xuất khẩu sang thị trường lớn nhất của Việt Nam tiếp tục đối mặt nhiều yếu tố bất định.

USTR công bố quyết định thuế quan mới vào ngày 23/7 theo giờ Mỹ 

Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) công bố quyết định thuế quan ngày 23/7, áp dụng mức thuế bổ sung 12,5% đối với hàng hóa Việt Nam từ ngày 24/7. Mức thuế này cao hơn 2,5 điểm phần trăm so với Campuchia, Indonesia và Malaysia - những đối thủ cạnh tranh trực tiếp trong dệt may, da giày và hàng tiêu dùng. Trong cấu trúc 60 nền kinh tế được điều tra, Mỹ phân chia thành ba nhóm: nhóm 10% (17 nước), nhóm áp dụng theo thuế suất MFN (5 nước), và nhóm 12,5% gồm Việt Nam, Thái Lan, Philippines, Singapore, Trung Quốc, Australia, Brazil, Israel và các nước khác.

Quyết định này là kết quả của 60 cuộc điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, liên quan đến việc các nước chưa thiết lập hoặc thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức. USTR yêu cầu các quốc gia phải ban hành lệnh cấm chính thức, không chỉ phê chuẩn công ước quốc tế hoặc đề xuất quy định. Năm nước từ nhóm 12,5% ban đầu được chuyển xuống 10% sau khi tuân thủ yêu cầu này, gồm Honduras, Ấn Độ, Jordan, Sri Lanka và Trinidad và Tobago.

Mỹ thiết lập cơ chế hạn ngạch thuế quan cho dệt may của Bangladesh, Campuchia, Indonesia và Malaysia trong ba năm, cho phép một lượng hàng nhất định vào Mỹ mà không chịu thuế Mục 301. Hạn ngạch dựa trên lượng bông và nguyên liệu dệt có xuất xứ Mỹ mà từng nước nhập khẩu. Việt Nam không nằm trong danh sách này, điều có nghĩa khoảng cách cạnh tranh với các nước này có thể lớn hơn mức chênh lệch thuế danh nghĩa 2,5 điểm phần trăm, phụ thuộc vào quy mô hạn ngạch và khả năng đáp ứng điều kiện sử dụng nguyên liệu Mỹ.

USTR bổ sung 471 nhóm sản phẩm vào danh mục miễn thuế so với phương án ban đầu, bao gồm sản phẩm động vật, hạt giống, rau quả, đường, cà phê hòa tan không hương liệu, da và da thuộc, sản phẩm gỗ, phế liệu kim loại, thiết bị bán dẫn, dược phẩm. Việt Nam được hưởng các miễn trừ áp dụng chung tại Phụ lục I và Phụ lục II, Phần A. Doanh nghiệp cần tra cứu mã HTSUS cụ thể thay vì chỉ dựa trên tên thương mại. Hàng đã được xếp lên tàu trước 0 giờ 01 phút ngày 24/7 và nhập khẩu trước 0 giờ 01 phút ngày 28/7 được miễn thuế mới.

Ngoài thuế 12,5%, Việt Nam đối mặt các điều tra thương mại khác của Mỹ. USTR khởi động điều tra Mục 301 đối với chính sách sở hữu trí tuệ của Việt Nam vào ngày 29/5, khi Việt Nam bị xếp vào nhóm 'quốc gia nước ngoài ưu tiên' trong Báo cáo Special 301 năm 2026. Việt Nam cũng nằm trong nhóm các nền kinh tế bị điều tra về dư thừa năng lực sản xuất từ ngày 11/3. Bên cạnh đó, Mỹ áp dụng thuế Mục 232 đối với thép, nhôm, đồng, ô tô và linh kiện, hoạt động độc lập với quyết định ngày 23/7. Khác với phụ thu tạm thời theo Mục 122 (150 ngày), biện pháp Mục 301 không có thời hạn và USTR có thể duy trì, sửa đổi hoặc chấm dứt sau rà soát.

Tháng 10/2025, Việt Nam và Mỹ công bố tuyên bố chung về khuôn khổ thỏa thuận thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng. Hai bên tiếp tục các vòng đàm phán nhưng chưa công bố thỏa thuận cuối cùng. Ngày 23/7, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung gặp Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio bên lề Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 tại Manila. Theo Bộ Ngoại giao Việt Nam, hai bên trao đổi về quan hệ song phương và các vấn đề cùng quan tâm, với Việt Nam tái khẳng định mong muốn thúc đẩy quan hệ kinh tế, thương mại và sớm hoàn tất các nội dung đang đàm phán.