Hàng trăm dự án DeFi mọc mỗi ngày: Bao nhiêu trong số đó là bẫy lừa?

Trong bối cảnh khung pháp lý cho tài sản số dần được hình thành và các sàn giao dịch tập trung bắt đầu được thí điểm, lĩnh vực tài chính phi tập trung (DeFi) vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro do thiếu sự quản lý rõ ràng.

Theo các chuyên gia, DeFi hiện chỉ chiếm khoảng 10–15% tổng vốn hóa thị trường nhưng lại là khu vực biến động mạnh và nguy hiểm nhất. Số lượng dự án mới tăng bùng nổ, từ vài chục mỗi tháng cách đây vài năm lên đến hàng trăm mỗi ngày vào năm 2026. Điều này khiến nhà đầu tư, đặc biệt là người thiếu kinh nghiệm, khó phân biệt đâu là dự án có giá trị thật, đâu là dự án “rác” hoặc lừa đảo.

Một đặc điểm cốt lõi của DeFi là vận hành theo nguyên tắc “code is law” – mọi hoạt động dựa hoàn toàn vào hợp đồng thông minh. Tuy nhiên, nếu xảy ra lỗi kỹ thuật, bị tấn công hoặc hệ thống gặp sự cố, người dùng sẽ không có bất kỳ cơ chế bảo vệ hay bồi thường nào, khác hoàn toàn với tài chính truyền thống.

Ngoài rủi ro từ dự án, nhà đầu tư còn đối mặt với nguy cơ mất tài sản do lộ khóa cá nhân hoặc bị lừa qua các hình thức giả mạo. Việc tự quản lý ví điện tử trong môi trường Web3 là một thách thức lớn, chỉ cần một sai sót nhỏ cũng có thể khiến toàn bộ tài sản “bốc hơi” trong thời gian rất ngắn.

Dù Việt Nam đã có những bước tiến trong xây dựng hành lang pháp lý cho tài sản số, các quy định hiện tại chủ yếu áp dụng cho mô hình tập trung. Đối với DeFi, vẫn chưa có khung quản lý toàn diện trên phạm vi toàn cầu.

Các chuyên gia khuyến nghị nhà đầu tư chỉ nên phân bổ một phần nhỏ vốn (khoảng 2–3%) vào DeFi. Thay vì tham gia trực tiếp vào các giao thức phức tạp, có thể cân nhắc đầu tư gián tiếp thông qua các tài sản đã được niêm yết trên sàn giao dịch uy tín.

Tóm lại, DeFi không phải là sân chơi dành cho số đông. Nhà đầu tư cần thận trọng, tránh bị cuốn theo những lời hứa lợi nhuận cao từ các dự án chưa được kiểm chứng để hạn chế rủi ro mất vốn.