Hàn Quốc thành công, Thái Lan hụt hơi: Việt Nam đang đứng ở đâu trong cuộc đua xe tải điện?

Startup Windrose Electric từ Trung Quốc chuẩn bị niêm yết tại Mỹ với định giá 2 tỷ USD, nhập khẩu xe tải điện hạng nặng để cạnh tranh với Tesla và các nhà sản xuất truyền thống.

Hàn Quốc đạt vị thế toàn cầu trong xe điện nhờ chiến lược tích hợp:

(1) Hỗ trợ R&D dài hạn từ chính phủ, giúp Hyundai-Kia rút ngắn thời gian phát triển từ 5-7 năm xuống 3 năm;

(2) Xây dựng chuỗi cung ứng pin địa phương với Samsung SDI, LG Energy;

(3) Mở rộng thị trường toàn cầu qua kết hợp chất lượng cao và giá cạnh tranh.

Hyundai Ioniq Electric hiện bán tốt tại Mỹ, châu Âu và Đông Nam Á. Windrose học hỏi mô hình này: thiết kế tối giản (600 linh kiện vs 18.500 trên xe dầu), R&D nhanh (2 năm), nhưng thiếu hỗ trợ chính phủ như Hàn Quốc.

Thái Lan khởi động chương trình xe điện từ 2015 nhưng thất bại do:

(1) Chỉ tập trung vào xe con, bỏ qua phân khúc xe tải;

(2) Thiếu hệ thống sạc công cộng toàn quốc; (3) Không thu hút nhà đầu tư quốc tế mạnh mẽ;

(4) Ưu tiên sản xuất truyền thống hơn chuyển đổi. Kết quả: thị phần xe điện Thái Lan chỉ 3%. Windrose tránh được lỗi này bằng cách tập trung vào phân khúc xe tải (nhu cầu cao tại Mỹ) và hợp tác quốc tế sâu rộng, nhưng vẫn phải đối mặt với rủi ro tài chính.

Việt Nam có lợi thế giống Windrose: chi phí sản xuất thấp, nhân công dồi dào. Tuy nhiên, khác biệt lớn:

(1) Windrose có vốn 2 tỷ USD, Việt Nam chưa có startup xe tải điện quy mô này;

(2) Windrose đã giao 36 xe, Việt Nam chủ yếu sản xuất xe con (VinFast);

(3) Việt Nam chưa xây dựng hệ thống sạc xe tải. Điểm tương đồng: cả hai đều phải vượt rào cản thuế quan Mỹ (64% với Windrose năm ngoái).

Để Việt Nam thành công với xe tải điện:

(1) Xây dựng liên doanh với nhà sản xuất Mỹ/EU để vượt thuế quan, như Windrose hợp tác Xos Trucks;

(2) Đầu tư hệ thống sạc công cộng tại các cảng, trung tâm logistics trước;

(3) Tập trung R&D trên công nghệ pin và quản lý nhiệt độ, đặc biệt cho khí hậu nhiệt đới. Windrose chứng minh thị trường Mỹ chưa bão hòa (xe tải điện chỉ 5% thị phần), nhưng cần vốn khổng lồ và kỹ năng phân phối mạnh.