Giảm thuế có thể xảy ra – nếu các nước làm điều này

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent bất ngờ hé lộ mốc thời gian quan trọng trong tiến trình đàm phán thương mại với các quốc gia chưa ký kết thỏa thuận. Theo ông, đến cuối tháng 10, Washington dự kiến sẽ cơ bản hoàn tất quá trình này – một bước ngoặt có thể mở ra thay đổi lớn trong chính sách thuế đối ứng thời gian tới.

Các mức thuế quan mà Mỹ đang áp dụng đối với hàng nhập khẩu từ nhiều quốc gia có thể được giảm trong thời gian tới, nếu tình trạng mất cân bằng thương mại được thu hẹp — đó là tuyên bố đáng chú ý của Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent trong cuộc phỏng vấn độc quyền với Nikkei.

“Về lâu dài, thuế quan sẽ giống như một viên đá đang tan dần,” ông Bessent nói tại trụ sở Bộ Tài chính hôm 7/8, cùng ngày chính quyền Tổng thống Donald Trump chính thức tăng thuế đối với một loạt mặt hàng nhập khẩu. Trong đó, thuế đối với hàng Nhật Bản đã được nâng từ 10% lên 15%.

Dẫn dắt trực tiếp các cuộc đàm phán thương mại với Trung Quốc, Nhật Bản và nhiều đối tác khác, ông Bessent cho biết mức thuế trung bình hiện tại của Mỹ đã lên tới 18,6% — mức cao nhất kể từ Thế chiến II, theo ước tính của Đại học Yale.

Theo Bộ trưởng Bessent, mục tiêu trọng tâm của việc áp thuế là nhằm tái cân bằng cán cân vãng lai, hiện đang thâm hụt 1.180 tỷ USD (2024) – mức lớn nhất trong số các nền kinh tế hàng đầu thế giới. Ông cảnh báo rằng quy mô thâm hụt này tiềm ẩn rủi ro khủng hoảng tài chính, và điều chỉnh thương mại là yếu tố then chốt. Nếu sản xuất quay trở lại Mỹ và nhập khẩu giảm, thuế có thể được nới lỏng hoặc dỡ bỏ.

Dự báo về tiến độ đàm phán thương mại, ông Bessent bày tỏ lạc quan: “Tôi tin rằng đến cuối tháng 10, chúng tôi sẽ cơ bản hoàn tất các cuộc đàm phán với những quốc gia chưa có thỏa thuận.”

Trung Quốc – bài toán khó

Với Trung Quốc, ông Bessent thừa nhận đây là đối tác “khó khăn” bởi sự khác biệt trong mục tiêu chính sách. Ông cảnh báo về tình trạng sản xuất dư thừa quy mô lớn, với hàng hóa xuất khẩu ra thị trường quốc tế ở mức giá thấp bất thường, chủ yếu để đảm bảo mục tiêu về việc làm và sản lượng chứ không phải lợi nhuận. Ông cho rằng đây là hình thức trợ giá trá hình, làm méo mó cạnh tranh thương mại toàn cầu.

Thuế quan – công cụ kinh tế lẫn địa chính trị

Bộ trưởng Tài chính Mỹ nhấn mạnh rằng thuế quan không chỉ nhằm bảo hộ ngành công nghiệp trong nước và tăng thu ngân sách, mà còn là đòn bẩy trong chính sách đối ngoại. Một ví dụ là việc Mỹ đe dọa áp thêm 25% thuế với hàng hóa từ Ấn Độ – nâng tổng thuế lên 50% – nhằm gây áp lực buộc nước này ngừng nhập khẩu dầu từ Nga.

“Thuế không chỉ là kinh tế, mà còn là chiến lược,” ông nói, nhấn mạnh vai trò đa tầng của chính sách thuế quan trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phức tạp.

Nhật Bản – tiến triển tích cực nhưng còn chậm

Sau các vòng đàm phán, Tokyo đã đồng ý áp mức thuế 15% và cam kết một gói đầu tư và cho vay trị giá 550 tỷ USD. Dù Mỹ vẫn đang thâm hụt thương mại hàng hóa với Nhật Bản ở mức 69 tỷ USD, ông Bessent đánh giá đây là “đề nghị rất tốt”, đồng thời kêu gọi Nhật thúc đẩy kích cầu nội địa thay vì tiếp tục phụ thuộc vào xuất khẩu.

Tuy nhiên, một phần quan trọng của thỏa thuận – giảm thuế nhập khẩu ô tô Nhật từ 27,5% xuống 15% – vẫn chưa được thực thi. Dẫn chứng rằng thỏa thuận tương tự với Anh chỉ mất 53 ngày để có hiệu lực, ông kỳ vọng Nhật Bản có thể hoàn tất trước giữa tháng 9.

Vị trí Chủ tịch Fed – trọng trách không dễ dàng

Khi được hỏi về tiêu chí lựa chọn người kế nhiệm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Jerome Powell, người sẽ mãn nhiệm vào tháng 5 năm sau, ông Bessent nêu ba yêu cầu cốt lõi: sự tín nhiệm của thị trường, khả năng phân tích dữ liệu kinh tế phức tạp, và năng lực tạo đồng thuận trong nội bộ 12 thành viên biểu quyết.

Ông cũng bày tỏ lo ngại rằng vai trò “độc lập tiền tệ” của Fed đang bị đe dọa bởi việc mở rộng phạm vi can thiệp vào các lĩnh vực ngoài chính sách tiền tệ, vốn có thể ảnh hưởng đến kỳ vọng lạm phát.

“Fed vẫn là một cơ quan độc lập,” ông nhấn mạnh, bất chấp những chỉ trích đến từ cả Tổng thống Trump và các nghị sĩ đảng Dân chủ như Elizabeth Warren. “Họ có quyền nêu quan điểm, nhưng quyết định cuối cùng vẫn thuộc về Fed.”