Giải mã nước đi của Vietjet Air khi thuê máy bay Trung Quốc

Trong bối cảnh thị trường hàng không toàn cầu thiếu hụt tàu bay và thời gian chờ kéo dài, Vietjet Air đã lựa chọn một hướng đi khác biệt khi ký thỏa thuận thuê mua 10 tàu bay COMAC C909 với SPDB Financial Leasing.

Thỏa thuận theo cấu trúc thuê vận hành (operating lease) không chỉ giúp hãng đa dạng hóa đội bay mà còn mở ra một nguồn cung mới ngoài hai nhà sản xuất truyền thống.

Áp lực nguồn cung hiện là vấn đề lớn của ngành hàng không. Theo dữ liệu từ Airbus và Boeing, tổng số đơn hàng tồn đọng đã vượt 13.000 máy bay, tương đương 7–10 năm sản xuất. Với các hợp đồng mới, thời gian nhận máy bay có thể kéo dài đến giai đoạn 2029–2031, đặc biệt với dòng A320neo – trụ cột đội bay của Vietjet. Điều này khiến ngay cả khi đã đặt hàng hàng trăm tàu bay, tiến độ bàn giao thực tế vẫn bị kéo giãn.

Trong bối cảnh đó, việc bổ sung tàu bay từ COMAC mang lại lợi thế rõ rệt về thời gian. Theo ước tính của Cirium, Vietjet có thể nhận máy bay sớm hơn từ 1–3 năm so với việc chờ các hợp đồng mới từ Airbus hoặc Boeing. Đây là yếu tố quan trọng khi nhu cầu đi lại quốc tế đang phục hồi nhanh, trong khi nguồn cung chưa bắt kịp.

Tuy nhiên, lợi thế này đi kèm rủi ro. Vietjet sẽ trở thành một trong những hãng hàng không đầu tiên ngoài Trung Quốc khai thác dòng C909. Tính đến đầu năm 2026, COMAC mới bàn giao khoảng 130–150 máy bay, chủ yếu cho các hãng nội địa như Chengdu Airlines hay China Eastern Airlines. Các hãng này hoạt động chủ yếu trong thị trường nội địa và có sự hỗ trợ từ hệ sinh thái trong nước.

Trong khi đó, Vietjet sở hữu mạng bay quốc tế rộng khắp châu Á và đội bay hơn 100 tàu bay Airbus. Việc đưa C909 vào khai thác đồng nghĩa hãng phải tự “mở đường” về bảo dưỡng, đào tạo, chứng nhận kỹ thuật và vận hành trong môi trường quốc tế – những yếu tố chưa có tiền lệ với dòng máy bay này.

Ở chiều ngược lại, thỏa thuận cũng mang ý nghĩa chiến lược với COMAC. Trong nhiều năm, thị trường máy bay thương mại toàn cầu bị chi phối bởi Airbus và Boeing với hơn 90% thị phần. Việc một hãng hàng không tư nhân lớn như Vietjet đưa máy bay COMAC vào khai thác quốc tế giúp nhà sản xuất Trung Quốc tiến thêm một bước trong tham vọng mở rộng ra thị trường toàn cầu.

Song song với kế hoạch đội bay, Vietjet cũng đẩy mạnh mở rộng mạng lưới, công bố thêm nhiều đường bay mới tới Trung Quốc, nâng tổng số tuyến bay giữa hai nước lên hơn 50. Điều này cho thấy hãng đang tận dụng cả hai trục: mở rộng thị trường và tìm nguồn cung tàu bay thay thế.

Tổng thể, quyết định hợp tác với COMAC phản ánh một lựa chọn chiến lược: chấp nhận rủi ro tiên phong để đổi lấy lợi thế về chi phí và tiến độ. Trong bối cảnh “nút thắt” Airbus – Boeing chưa được giải quyết, đây có thể là con đường ngắn nhất để Vietjet duy trì tốc độ tăng trưởng. Tuy nhiên, thành công hay không sẽ phụ thuộc vào khả năng kiểm soát rủi ro vận hành trong giai đoạn đầu – nơi mà kinh nghiệm thị trường vẫn còn rất hạn chế.