EU dựng thêm “cửa ải” với thép Việt

Quy định thực thi (EU) 2026/1963 chính thức yêu cầu truy xuất quốc gia "nấu chảy và đúc" cùng số mẻ luyện (heat number) thông qua chứng nhận MTC kể từ ngày 1/10/2026. Rào cản kỹ thuật này tác động trực tiếp tới thị trường chiếm 18% tổng lượng xuất khẩu thép của Việt Nam, buộc các doanh nghiệp sản xuất trong nước phải chuẩn bị phương án thích ứng.

EU bắt đầu siết truy xuất nguồn gốc thép nhập khẩu, yêu cầu xác định quốc gia “nấu chảy và đúc” cùng số mẻ luyện. Quy định mới đáng chú ý với Việt Nam khi EU đang chiếm 18% lượng thép xuất khẩu.

Ủy ban châu Âu ban hành Quy định thực thi 2026/1963, bắt buộc nhà nhập khẩu thép khai báo quốc gia nấu chảy và đúc cùng số mẻ luyện. Khái niệm này không phải nước xuất khẩu hay nơi gia công cuối, mà là quốc gia nơi thép lần đầu được sản xuất ở trạng thái lỏng trong lò rồi đúc thành trạng thái rắn. Quy định này là bước tiến trong chính sách bảo hộ thép của EU, nhằm kiểm soát tác động của dư thừa công suất thép toàn cầu và áp dụng hạn ngạch nhập khẩu cùng mức thuế 50% cho lượng vượt hạn ngạch.

EU là thị trường tiêu thụ thép lớn thứ hai của Việt Nam, chiếm 18% lượng thép xuất khẩu, chỉ sau ASEAN với 34%. Dựa trên dữ liệu nửa đầu năm 2026 của Hiệp hội Thép Việt Nam, ước tính lượng thép Việt Nam xuất sang EU khoảng 1 triệu tấn. Áp lực này diễn ra khi xuất khẩu thép nói chung yếu hơn thị trường nội địa, với lượng xuất khẩu giảm 4,6% trong 6 tháng đầu năm trong khi sản xuất và bán hàng nội địa tăng lần lượt 15,1% và 14,2%.

Bộ Công Thương yêu cầu doanh nghiệp thép xuất khẩu sang EU phối hợp với nhà nhập khẩu, rà soát Mill Test Certificate và đảm bảo thông tin quốc gia nấu chảy, số mẻ luyện nhất quán trước khi hàng vào EU. Trong giai đoạn chuyển tiếp từ 1/10/2026 đến 30/9/2027, nếu MTC thiếu thông tin, cơ quan hải quan vẫn có thể xem xét các chứng từ bổ sung như bằng chứng độc lập, tạo khoảng linh hoạt cho doanh nghiệp điều chỉnh quy trình.

Quy định mới yêu cầu doanh nghiệp có đủ năng lực hành chính và kỹ thuật để tuân thủ, bao gồm cấp chứng nhận chi tiết, rà soát hồ sơ và điều chỉnh quy trình. Nếu không đáp ứng yêu cầu, lô hàng có thể bị từ chối, gây gián đoạn dòng tiền. Tác động kép từ quy định truy xuất và thuế 50% có thể ảnh hưởng đáng kể đến chiến lược xuất khẩu của ngành thép Việt Nam trong thời gian tới.