Eo biển Hormuz bị phong tỏa, 1,200 tàu và 125 tỷ USD hàng hóa mắc kẹt

Việc eo biển Hormuz bị phong tỏa đã khiến hơn 1,200 tàu hàng mắc kẹt cùng lượng hàng hóa trị giá khoảng 125 tỷ USD, cho thấy mức độ phụ thuộc của thương mại toàn cầu vào một số tuyến hàng hải chiến lược.

Theo dữ liệu mới công bố của Allianz, đây là lần đầu tiên có một ước tính cụ thể về giá trị hàng hóa và tài sản bị mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư sau hơn 100 ngày gián đoạn kể từ khi xung đột liên quan đến Iran bùng phát hồi tháng 2.

Dù hoạt động vận tải qua eo biển đang dần được nối lại, Allianz cho rằng việc Hormuz bị đóng cửa là một sự kiện "chưa từng có tiền lệ", làm dấy lên những lo ngại sâu sắc về tương lai của thương mại hàng hải toàn cầu.

Ông Justus Heinrich, Giám đốc bảo hiểm hàng hải của Allianz, cho biết sự kiện này đã làm thay đổi hoàn toàn cách các công ty bảo hiểm đánh giá rủi ro tại các điểm nghẽn hàng hải chiến lược.

"Trước đây chúng tôi chỉ nói về những kịch bản thảm họa có thể xảy ra. Giờ đây chúng tôi đã chứng kiến một thảm họa thực sự", ông nói với Financial Times.

Theo ông Heinrich, nhận thức về rủi ro đã chuyển từ trạng thái "về lý thuyết có thể xảy ra" sang "đã thực sự xảy ra".

Trước khi xung đột nổ ra, khoảng 135 tàu mỗi ngày đi qua eo biển Hormuz. Tuyến hàng hải này cũng đảm nhận khoảng 20% lượng dầu và khí đốt giao dịch trên toàn cầu.

Việc đóng cửa Hormuz đã gây chấn động thị trường năng lượng, đẩy giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng.

Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), hơn 40 tàu đã bị trúng tên lửa trong thời gian xảy ra xung đột, khiến 14 thuyền viên thiệt mạng. Phần lớn các tàu bị ảnh hưởng là tàu chở dầu.

Thỏa thuận hòa bình tạm thời giữa Mỹ và Iran đã giúp cải thiện niềm tin của các hãng vận tải biển. Lưu lượng tàu qua Hormuz tăng mạnh kể từ khi thỏa thuận được công bố hôm 18/6.

Dữ liệu từ Lloyd's List Intelligence cho thấy số tàu rời Vịnh Ba Tư đã tăng lên 69 chiếc trong tuần kết thúc ngày 21/06, so với 24 chiếc của tuần trước đó và là mức cao nhất kể từ khi xung đột bắt đầu.

Tuy nhiên, các công ty vận tải và logistics cho biết họ đang chuẩn bị cho một thực tế mới, trong đó các tuyến vận chuyển thay thế sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng.

Những lựa chọn này bao gồm các cảng nằm bên ngoài eo biển Hormuz, hướng ra Vịnh Oman hoặc Biển Đỏ, cũng như các tuyến vận tải đường bộ.

Nhiều lãnh đạo ngành vận tải cho biết họ sẽ tăng đầu tư vào các tuyến thay thế sau khi Iran cho thấy khả năng gây ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động lưu thông tại Hormuz.

Ông Michael Aldwell, Phó Chủ tịch điều hành phụ trách vận tải biển của Kuehne+Nagel - tập đoàn giao nhận hàng hóa lớn nhất thế giới tính theo sản lượng - cho biết khoảng 300,000 container tiêu chuẩn (TEU) vẫn đang mắc kẹt trong khu vực Vịnh Ba Tư.

Ông cho biết các tuyến vận tải đường bộ vào và ra khỏi khu vực đang chịu áp lực rất lớn.

Do Trung Đông không phải là khu vực xuất khẩu nhiều hàng hóa dễ hư hỏng, phần lớn hàng hóa vẫn được giữ trên tàu hoặc đã được dỡ xuống các cảng địa phương.

Tuy nhiên, ông Rahul Khanna, Giám đốc tư vấn rủi ro hàng hải của Allianz, cho biết công ty đã bắt đầu ghi nhận các yêu cầu bồi thường liên quan đến thiệt hại tàu thuyền do tên lửa và máy bay không người lái gây ra.

Ngoài ra, các yêu cầu bồi thường liên quan đến dược phẩm hoặc thực phẩm đông lạnh bị hư hỏng trong quá trình vận chuyển cũng có thể xuất hiện trong thời gian tới.

Báo cáo của Allianz cũng chỉ ra rằng khoảng 20,000 thuyền viên vẫn đang mắc kẹt trên các con tàu trong khu vực Vịnh Ba Tư.

Tình trạng bỏ rơi thuyền viên - khi chủ tàu không trả lương hoặc không cung cấp đủ nhu yếu phẩm và hỗ trợ cần thiết - đã tăng năm thứ sáu liên tiếp trong năm 2025, với số trường hợp vượt 6,000, mức cao nhất từ trước đến nay.

Allianz cảnh báo ngành vận tải biển có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động nghiêm trọng trong tương lai.

"Ngành hàng hải sẽ gặp khó khăn trong việc giữ chân và tuyển dụng thuyền viên trong bối cảnh nhu cầu lao động có kỹ năng ngày càng tăng do quá trình tự động hóa và chuyển đổi xanh. Điều này cuối cùng có thể đe dọa khả năng chống chịu của ngành và sự ổn định của chuỗi cung ứng toàn cầu", báo cáo cho biết.

Trong ngày 24/06, IMO ước tính có khoảng 11,000 thuyền viên đang muốn rời khỏi khu vực Vịnh Ba Tư và cho biết tổ chức này đã thiết lập một hành lang sơ tán phối hợp với Oman nhằm hỗ trợ các tàu rời khỏi khu vực an toàn.