Eo biển Hormuz bị khóa chặt: Vì sao hải quân Mỹ vẫn chưa dám hành động?

Cuộc chiến tại Trung Đông đang khiến eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới – rơi vào tình trạng tắc nghẽn nghiêm trọng. Dù từng tuyên bố có thể triển khai lực lượng hộ tống tàu chở dầu đi qua khu vực này, đến nay hải quân Mỹ vẫn chưa thực hiện kế hoạch, do những rủi ro quân sự được đánh giá là cực kỳ lớn.

Eo biển Hormuz nằm giữa Iran và Oman, nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và biển Ả Rập. Đây được xem là “yết hầu” của thị trường năng lượng toàn cầu khi khoảng 1/5 nguồn cung dầu thế giới phải đi qua tuyến đường này. Tuy nhiên, kể từ khi chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang, tuyến hàng hải này gần như bị tê liệt khi nhiều tàu thương mại không dám di chuyển vì lo ngại bị tấn công.

Trước nguy cơ khủng hoảng năng lượng, Tổng thống Mỹ Donald Trump từng nêu ý tưởng triển khai hải quân hộ tống các tàu chở dầu qua eo biển Hormuz nhằm khôi phục dòng chảy năng lượng. Tuy nhiên, kế hoạch này đến nay vẫn chưa được triển khai. Washington thay vào đó lựa chọn các biện pháp quân sự hạn chế hơn, như tấn công các tàu rải thủy lôi hoạt động gần khu vực eo biển.

Các chuyên gia quân sự cho rằng sự chần chừ của Mỹ phản ánh mức độ nguy hiểm khi đưa tàu chiến vào vùng biển nằm sát bờ biển Iran. Từ khoảng cách rất gần, lực lượng Iran có thể sử dụng UAV, tên lửa chống hạm hoặc rocket phóng từ đất liền để tấn công các tàu chiến và tàu thương mại.

Theo các chuyên gia tác chiến hải quân, khoảng cách từ bờ biển Iran đến tuyến hàng hải chỉ khoảng 5-6 km tại một số khu vực, khiến thời gian phản ứng của hệ thống phòng thủ trên tàu rất hạn chế. Trong trường hợp bệ phóng tên lửa xuất hiện, lực lượng hải quân chỉ có vài phút để phát hiện và đánh chặn trước khi tên lửa lao tới mục tiêu.

Ngoài nguy cơ tên lửa và UAV, thủy lôi cũng là mối đe dọa nghiêm trọng. Iran được cho là có khả năng rải thủy lôi nhanh chóng tại các tuyến hàng hải hẹp, gây nguy hiểm cho cả tàu thương mại lẫn tàu quân sự. Thậm chí, một tàu khu trục hiện đại cũng có thể chịu thiệt hại nghiêm trọng nếu trúng thủy lôi.

Những ngày gần đây, các vụ tấn công nhằm vào tàu hàng tại vùng Vịnh liên tiếp xảy ra. Chỉ trong hai ngày 11 và 12/3 đã có ít nhất 6 tàu bị tấn công bởi các vật thể chưa xác định, trong đó một vụ được lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) nhận trách nhiệm. Tổng cộng đã có gần 20 vụ tấn công nhằm vào tàu hoạt động gần bờ biển Iran kể từ khi xung đột bùng phát.

Iran cũng tuyên bố sẽ không cho phép dầu mỏ đi qua eo biển Hormuz cho đến khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel chấm dứt. Lãnh đạo Iran khẳng định tuyến đường này sẽ tiếp tục bị phong tỏa như một biện pháp đáp trả quân sự.

Các chuyên gia nhận định rằng ngay cả khi Mỹ triển khai lực lượng hộ tống, nhiệm vụ này vẫn vô cùng phức tạp. Để bảo vệ tàu chở dầu, hải quân Mỹ có thể phải duy trì tuần tra trên không liên tục nhằm phát hiện sớm các bệ phóng tên lửa, UAV hoặc xuồng tấn công của Iran trước khi chúng kịp khai hỏa.

Tuy nhiên, điều đó đồng nghĩa với việc Mỹ phải đưa thêm nhiều tài sản quân sự vào một khu vực được xem là cực kỳ nguy hiểm. Nếu xảy ra một cuộc tấn công thành công vào tàu chiến Mỹ, nguy cơ xung đột leo thang thành một cuộc đối đầu quy mô lớn tại Trung Đông là điều hoàn toàn có thể xảy ra.

Trong bối cảnh đó, việc mở lại tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng nhất thế giới đang trở thành một bài toán quân sự và chính trị vô cùng phức tạp đối với Washington. Cho đến khi tìm được cách đảm bảo an toàn cho tàu thuyền, eo biển Hormuz nhiều khả năng vẫn sẽ tiếp tục là “điểm nghẽn” lớn của thị trường năng lượng toàn cầu.