#Kinh doanh

24HMONEY đã kiểm duyệt

Đường sắt tốc độ cao: Cơ chế nào mở lối cho 'cuộc đua nghìn tỷ'

Dự án đường sắt cao tốc Bắc–Nam đang bước vào giai đoạn quyết định, khi thời điểm chốt phương án triển khai chỉ còn tính bằng ngày, đặt các nhà đầu tư và cơ quan quản lý vào tâm điểm áp lực chính sách.

Dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam, công trình hạ tầng được kỳ vọng nhất hiện nay với tổng mức đầu tư dự kiến 67 tỷ USD, đang bước vào giai đoạn quyết định dưới sự chỉ đạo vô cùng quyết liệt từ Chính phủ.

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã có chỉ đạo quan trọng liên quan đến dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam,

Tại Hội nghị tổng kết công tác của Bộ Xây dựng sáng 21/12, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã đưa ra "tối hậu thư" về tiến trình triển khai dự án. Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng phải khẩn trương rà soát toàn diện về tiêu chuẩn, quy chuẩn, công nghệ và các điều kiện thực hiện trong tháng 12/2025. Quan trọng hơn, đến tháng 1/2026, Bộ phải dứt khoát lựa chọn hình thức đầu tư phù hợp – bao gồm đầu tư công, đầu tư tư nhân, hoặc PPP – nhằm sớm tổ chức triển khai dự án trên thực tế, chấm dứt tình trạng kéo dài.

Vướng mắc cơ chế: Mở lối cho tư nhân nhưng thiếu khuôn khổ

Mặc dù tuyến đường sắt cao tốc đã được chấp thuận chủ trương đầu tư công, nhưng thực tế đã cho thấy những vướng mắc lớn về nguồn lực và cơ chế. Bộ trưởng Bộ Xây dựng xác nhận trước Quốc hội rằng chưa có nhà đầu tư nào chính thức đề xuất tham gia theo phương án đầu tư công.

Tuy nhiên, bức tranh bắt đầu xuất hiện những tín hiệu mới sau Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân. Một số doanh nghiệp và liên danh nội địa đã bày tỏ mong muốn tham gia theo hình thức đầu tư tư nhân hoặc PPP.

Đây là một sự chuyển dịch đáng chú ý, nhưng Bộ Xây dựng cảnh báo khuôn khổ pháp lý hiện hành, đặc biệt là Nghị quyết 172, chưa có quy định cụ thể cho các hình thức đầu tư ngoài đầu tư công, đòi hỏi phải tiếp tục bổ sung chính sách.

Cuộc đua đầy thách thức của VinSpeed, THACO và năng lực thực tế

VinSpeed và THACO đều bày tỏ mong muốn tham gia dự án theo hình thức đầu tư tư nhân

Hiện có 6 doanh nghiệp và liên danh đăng ký quan tâm theo phương án đầu tư tư nhân hoặc PPP. Đáng chú ý, VinSpeed và THACO bày tỏ tham vọng triển khai theo hình thức tư nhân, đồng thời đề xuất tự thu xếp 20% vốn, phần còn lại vay Nhà nước với lãi suất 0% trong 30 – 35 năm.

Ở chiều ngược lại, Liên danh Mekolor – Great (USA) và Tập đoàn Discovery khẳng định không sử dụng vốn Nhà nước. Dù vậy, năng lực tài chính của một số đơn vị vẫn gây nhiều băn khoăn. Điển hình, Discovery chỉ có vốn chủ sở hữu ước tính 2.000 – 3.000 tỷ đồng, chưa tới 0,2% tổng mức đầu tư, khó lòng đáp ứng yêu cầu về quy mô.

Chỉ đạo dứt khoát của Thủ tướng không chỉ thể hiện quyết tâm chính trị đẩy nhanh tiến trình, mà còn đặt ra yêu cầu rõ ràng về năng lực và tính khả thi của mô hình đầu tư, nhằm đảm bảo dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia này không rơi vào tình trạng "chủ trương có nhưng triển khai chậm".