Đưa thuế xăng dầu về 0%: Khi bài toán an ninh năng lượng quan trọng hơn nguồn thu ngân sách?

Dù ngân sách có thể giảm thu hơn 1.000 tỷ đồng, nhưng cái giá của sự ổn định kinh tế và an ninh năng lượng đang được đặt lên hàng đầu.

Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang tạo thêm sức ép lên thị trường năng lượng thế giới, buộc cơ quan điều hành trong nước phải tính đến các kịch bản ứng phó sớm hơn với rủi ro thiếu hụt nguồn cung và biến động giá.

Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang tạo thêm sức ép lên thị trường năng lượng toàn cầu, đặc biệt là dầu mỏ và khí đốt.

Những biến động này khiến cơ quan điều hành trong nước phải tính đến các kịch bản ứng phó sớm hơn với nguy cơ gián đoạn nguồn cung và biến động giá.

Trong bối cảnh đó, cơ quan quản lý đã đề xuất giảm thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) xuống 0% đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào.

Theo đề xuất, mức thuế đối với xăng động cơ và các nguyên liệu pha chế xăng như naphtha, reformate sẽ giảm từ 10% xuống 0%. Thuế đối với diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu máy bay và kerosine cũng được đề xuất giảm từ 7% xuống 0%.

Một số nguyên liệu hóa dầu khác cũng được đưa vào diện giảm thuế nhằm tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp tìm nguồn nhập khẩu.

Mở thêm “cửa” nhập khẩu

Hiện phần lớn xăng dầu nhập khẩu của Việt Nam đến từ các thị trường có hiệp định thương mại tự do (FTA), nơi mức thuế đã ở mức thấp hoặc bằng 0%.

Tuy nhiên, nếu nguồn cung toàn cầu bị thu hẹp do xung đột địa chính trị, khả năng tiếp cận nguồn hàng từ các thị trường này có thể bị hạn chế.

Việc giảm thuế MFN xuống 0% được xem là cách mở thêm lựa chọn nhập khẩu từ các thị trường chưa có ưu đãi thuế quan, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc tìm nguồn cung thay thế.

Ở góc độ điều hành, đây được xem là biện pháp mang tính phòng ngừa. Trong bối cảnh nguồn cung có nguy cơ bị gián đoạn, vấn đề quan trọng không chỉ là giá nhập khẩu cao hay thấp, mà là có đủ nguồn hàng hay không.

Bộ Tài chính vừa đề xuất giảm thuế nhập khẩu xăng dầu về 0% nhằm mở rộng nguồn nhập, ổn định thị trường trong nước. 

Bài toán ngân sách và ổn định thị trường

Nếu áp dụng mức thuế mới theo kim ngạch nhập khẩu năm 2025, ngân sách nhà nước có thể giảm thu khoảng 1.024 tỷ đồng.

Tuy vậy, so với nguy cơ thiếu hụt nguồn cung hoặc giá xăng dầu tăng mạnh kéo theo áp lực lạm phát, chi phí này được xem là nằm trong bài toán ổn định lớn hơn của nền kinh tế.

Đề xuất giảm thuế cũng cho thấy cách điều hành đang trở nên linh hoạt hơn trước các cú sốc từ thị trường quốc tế.

Giải pháp ngắn hạn

Dù vậy, chính sách thuế chỉ là giải pháp trước mắt.

Về dài hạn, khả năng tự chủ nguồn nguyên liệu, năng lực lọc hóa dầu trong nước và mức dự trữ chiến lược mới là những yếu tố quyết định khả năng chống chịu của thị trường năng lượng.

Trong ngắn hạn, việc giảm thuế nhập khẩu xăng dầu được xem là công cụ giúp mở rộng nguồn cung và giảm bớt rủi ro cho thị trường trong nước.