Dữ liệu càng nhiều, bẫy càng sâu

Cơ quan Công an tiếp tục cảnh báo người dân không cung cấp CCCD, tài khoản ngân hàng, mật khẩu, OTP hay thông tin VNeID qua điện thoại, SMS và mạng xã hội. Đằng sau những dữ liệu tưởng nhỏ lẻ là cả chuỗi rủi ro đối với tài khoản ngân hàng và tài sản số.

Khi lừa đảo chuyển từ “xin tiền” sang “xin dữ liệu”, một bức ảnh, mã OTP hoặc đường link giả có thể trở thành điểm khởi đầu cho một cuộc tấn công tài chính.

Thủ đoạn giả danh Công an, Viện kiểm sát, Tòa án, cơ quan thuế, ngân hàng hoặc đơn vị hỗ trợ dịch vụ công đang tiếp tục được cảnh báo. Kẻ gian thường tạo áp lực bằng thông tin về “vụ án”, “vi phạm”, “xác minh tài khoản” rồi yêu cầu nạn nhân cung cấp dữ liệu hoặc thực hiện thao tác trên điện thoại.

Danh sách thông tin cần bảo vệ không dừng ở số CCCD. Công an khuyến cáo không cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP, thông tin đăng nhập và dữ liệu liên quan tài khoản VNeID cho người khác qua điện thoại, tin nhắn hoặc mạng xã hội, kể cả khi đối phương tự xưng là cán bộ nhà nước hay nhân viên ngân hàng.

Rủi ro lớn nhất nằm ở tính liên kết của dữ liệu. Một hình ảnh CCCD có thể cung cấp thông tin nhận diện; số điện thoại và tài khoản ngân hàng bổ sung lớp dữ liệu tài chính; trong khi OTP hoặc mật khẩu có thể trở thành bước cuối để chiếm quyền truy cập.

Với ngành ngân hàng, đây là bài toán ngày càng quan trọng khi thanh toán số phát triển nhanh. Các tổ chức tín dụng không chỉ phải bảo vệ hệ thống nội bộ mà còn phải giảm nguy cơ khách hàng bị thao túng từ bên ngoài. Những thủ đoạn giả danh ngân hàng, yêu cầu xác thực sinh trắc học hoặc cài ứng dụng giả từng được cảnh báo có thể dẫn tới đánh cắp thông tin và kiểm soát thiết bị.

Cá nhân không nhấp vào các đường link do người lạ gửi qua Zalo, SMS, Messenger hoặc các nền tảng mạng xã hội

Ở phía người dùng, mạng xã hội tạo ra một điểm yếu khác: thói quen “gửi cho nhanh”. Một ảnh giấy tờ, ảnh màn hình giao dịch hoặc thông tin cá nhân gửi qua Zalo, Messenger có thể được lưu trữ, chuyển tiếp hoặc kết hợp với dữ liệu khác để dựng hồ sơ nạn nhân.

Đáng chú ý, Công an nhấn mạnh cơ quan chức năng không yêu cầu người dân chuyển tiền vào tài khoản cá nhân để phục vụ điều tra. Khi có yêu cầu bất thường, nguyên tắc quan trọng nhất là ngắt kết nối, không bấm link, không cài ứng dụng và chủ động liên hệ cơ quan liên quan để xác minh.

Cuộc chiến chống lừa đảo vì vậy đang dịch chuyển từ bảo vệ tiền sang bảo vệ dữ liệu dẫn tới tiền. Khi dữ liệu cá nhân trở thành tài sản có giá trị, một thao tác chia sẻ tưởng như vô hại cũng có thể tạo ra rủi ro tài chính rất thật.