Dự án PPP có thể cần đến 60 năm để thu hồi vốn

Là người đầu tiên chất vấn, đại biểu Lê Thị Song An, Phó đoàn Tây Ninh, đề nghị Bộ trưởng Tài chính cho biết nguyên tắc, tiêu chí và cơ chế bố trí vốn nhà nước tham gia dự án PPP bảo đảm tính chủ động, ổn định và khả năng thực hiện các cam kết của nhà nước với nhà đầu tư.

Trong đó, bà quan tâm đến cơ chế bảo đảm nguồn lực tài chính để thực hiện cam kết chia sẻ phần giảm doanh thu theo quy định của pháp luật. "Bộ Tài chính có giải pháp gì để bảo đảm nguồn vốn này được bố trí kịp thời, đầy đủ, tránh tình trạng thiếu nguồn lực thực hiện cam kết, ảnh hưởng đến phương án tài chính", bà đặt vấn đề.

Trả lời, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết PPP là hình thức huy động nguồn lực toàn xã hội cho đầu tư hạ tầng và đã được nhiều nước triển khai thành công. Tuy nhiên, đầu tư hạ tầng có thời gian thu hồi vốn dài và rủi ro cao, khiến việc thu hút khu vực tư nhân gặp nhiều khó khăn. Bộ trưởng dẫn thông tin của Ngân hàng Thế giới cho biết một dự án PPP có thể cần khoảng 60 năm để thu hồi vốn.

"Nhà đầu tư tư nhân đầu tư với mục tiêu lợi nhuận. Vì vậy, phải có cơ chế giảm thiểu rủi ro và tạo môi trường đầu tư công khai, minh bạch để thu hút nguồn lực", Bộ trưởng nói.

Từ kinh nghiệm quốc tế, ông cho rằng để triển khai hiệu quả các dự án PPP cần ba loại quỹ. Thứ nhất là quỹ hỗ trợ chuẩn bị dự án (PPF), với sự tham gia của Nhà nước và các định chế tài chính trong, ngoài nước, nhằm xây dựng phương án đầu tư và tài chính cụ thể, minh bạch.

Thứ hai là quỹ bù đắp khoảng trống tài chính. Theo Bộ trưởng, những dự án hạ tầng ở khu vực khó khăn, có khả năng thu hồi vốn thấp, sẽ khó thu hút nhà đầu tư nếu không có sự hỗ trợ của Nhà nước. Luật PPP hiện cho phép vốn Nhà nước tham gia tối đa 70% tổng mức đầu tư dự án.

Ông lấy ví dụ một tuyến đường ở miền núi có thời gian thu hồi vốn quá dài. Trong trường hợp này, Nhà nước cần có cơ chế hỗ trợ để dự án có thể bảo đảm thời gian hoàn vốn và mức lợi nhuận hợp lý, qua đó tạo động lực cho khu vực tư nhân tham gia.

Loại quỹ thứ ba là quỹ đầu tư hạ tầng, nhằm cung cấp nguồn vốn dài hạn cho các công trình. "Cần có những công cụ tài chính như vậy mới có thể thu hút mạnh mẽ nguồn lực tư nhân vào đầu tư hạ tầng", Bộ trưởng nói.

Bộ trưởng cũng lưu ý việc phát triển PPP phải đi cùng bảo đảm quyền lựa chọn của người dân. Với các công trình thu phí như đường cao tốc, bên cạnh tuyến đường đầu tư theo PPP cần duy trì các tuyến đường khác để người dân lựa chọn.