Đột phá mới tại Thụy Sĩ

Bất chấp những tuyên bố thép từ Tổng thống Donald Trump, thỏa thuận khung vừa được thiết lập đang đặt nền móng vững chắc cho một kịch bản hạ nhiệt toàn khu vực.

Sau vòng đàm phán kéo dài tại Thụy Sĩ, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đánh giá đây là một trong những ngày thành công nhất của tiến trình thương lượng giữa Washington và Tehran.

Theo ông, các nhóm kỹ thuật sẽ tiếp tục làm việc để hoàn thiện những nội dung đã đạt được, hướng tới một thỏa thuận toàn diện nhằm giảm căng thẳng khu vực và ngăn nguy cơ xung đột leo thang.

Ông Vance ví kết quả hiện nay như phần móng của một ngôi nhà đã được hoàn thiện, dù chặng đường phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm.

Hormuz được ưu tiên hàng đầu

Một trong những kết quả quan trọng nhất là việc các bên thống nhất duy trì hoạt động thông suốt tại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển phần lớn dầu mỏ toàn cầu.

Theo phía Mỹ, cơ chế phối hợp đã được thiết lập nhằm bảo đảm lưu thông hàng hải, đồng thời hỗ trợ hoạt động rà phá thủy lôi và khôi phục hoàn toàn hoạt động thương mại qua khu vực này.

Thông tin trên ngay lập tức giúp xoa dịu nỗi lo gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu vốn đè nặng lên thị trường trong thời gian qua.

Thiết lập cơ chế kiểm soát xung đột tại Lebanon

Một bước tiến khác được đánh giá có ý nghĩa chiến lược là việc Mỹ và Iran đồng ý xây dựng cơ chế giảm xung đột liên quan tới Lebanon với sự tham gia trung gian của Qatar và Pakistan.

Cơ chế này nhằm giám sát việc chấm dứt các hoạt động quân sự, hạn chế nguy cơ leo thang và ngăn xung đột lan rộng trong khu vực.

Theo ông Vance, tình hình tại Lebanon trong 24 giờ gần nhất đã ổn định hơn đáng kể so với những ngày trước đó. Đây được xem là tín hiệu tích cực khi mặt trận Lebanon từng là một trong những rào cản lớn đối với tiến trình đối thoại giữa Mỹ và Iran.

Thanh sát hạt nhân trở lại Iran

Về hồ sơ hạt nhân, Mỹ cho biết Iran đã đồng ý cho phép thanh sát viên của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) tiếp cận các cơ sở liên quan.

Washington xem đây là đột phá quan trọng nhất của vòng đàm phán lần này bởi nó tạo cơ sở cho việc giám sát chương trình hạt nhân của Tehran trong thời gian tới.

Theo giới quan sát, việc khôi phục vai trò của IAEA có thể góp phần xây dựng lòng tin giữa các bên sau nhiều năm bất đồng và đối đầu.

Hé lộ kế hoạch giải tỏa tài sản phong tỏa

Ngoài các vấn đề an ninh, hai bên còn thảo luận sáng kiến giải phóng một phần tài sản bị phong tỏa của Iran ở nước ngoài.

Theo đề xuất được tiết lộ, nguồn tiền này sẽ chỉ được sử dụng để mua các mặt hàng nông sản thiết yếu như ngô, đậu tương và lúa mì phục vụ nhu cầu dân sinh.

Phía Mỹ cho rằng cơ chế này có thể hỗ trợ người dân Iran trong khi vẫn bảo đảm các nguồn tài chính không bị sử dụng cho những mục đích gây tranh cãi.

Triển vọng mới cho Trung Đông

Dù vẫn còn nhiều bất đồng chưa được giải quyết, vòng đàm phán tại Thụy Sĩ đã tạo ra động lực mới cho tiến trình đối thoại giữa hai quốc gia vốn đối đầu trong nhiều thập kỷ.

Việc đạt được các bước tiến trên bốn mặt trận quan trọng cùng lúc cho thấy cả Washington và Tehran đều đang phát đi tín hiệu muốn tránh một vòng xoáy căng thẳng mới tại Trung Đông, đồng thời tìm kiếm không gian cho một thỏa thuận dài hạn hơn trong tương lai.