Điện Kremlin tìm kiếm sự trấn an từ bắc kinh sau bước ngoặt Mỹ - Trung

Chỉ vài ngày sau khi tiễn Tổng thống Mỹ Donald Trump, Bắc Kinh lại tiếp tục trải thảm đỏ đón tiếp Tổng thống Nga Vladimir Putin. Động thái ngoại giao dồn dập này phơi bày rõ ràng tham vọng của Trung Quốc: vừa khéo léo quản lý xung đột với siêu cường số một thế giới, vừa giữ chặt người bạn đồng hành chiến lược lâu năm trong bối cảnh cục diện quốc tế đầy biến động.

Nếu chuyến thăm của ông Trump nhằm định hình lại trật tự giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, thì sự kiện ông Putin đến Bắc Kinh tuần này mang một thông điệp mang tính cam kết: trấn an một đối tác chiến lược đang phải đối mặt với áp lực bủa vây.

"Ngoại giao cân bằng" của Trung Quốc: Khẳng định vị thế trục trung tâm

Chuyến công du lần thứ 25 này của ông Putin tới Trung Quốc diễn ra ngay sau khi ông Trump rời Bắc Kinh, làm dấy lên nhiều đồn đoán về việc Điện Kremlin lo ngại các thỏa thuận mới giữa Mỹ và Trung Quốc có thể làm xói mòn vị thế của Nga.

Mặc dù Trợ lý Tổng thống Nga Yuri Ushakov lên tiếng bác bỏ và khẳng định lịch trình đã được an bài từ tháng 2, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov vẫn thừa nhận đây là cơ hội quan trọng để hai nhà lãnh đạo Nga - Trung "trao đổi quan điểm" về những động thái mới của Washington.

Điện Kremlin tìm kiếm sự trấn an từ bắc kinh sau bước ngoặt Mỹ - Trung

Sự khác biệt trong cách định danh quan hệ: > Tại Trung Nam Hải, Chủ tịch Tập Cận Bình đề xuất với ông Trump về một "mối quan hệ xây dựng mang tính ổn định chiến lược", nhấn mạnh hai nước nên là đối tác thay vì đối thủ. Tuy nhiên, cách định danh này hoàn toàn khác biệt với "quan hệ đối tác không giới hạn" mà Bắc Kinh dành riêng cho Moscow.

Bắc Kinh đã thiết lập một quy trình đón tiếp ông Putin với đầy đủ nghi thức cấp cao nhất tại Đại lễ đường Nhân dân vào ngày 20-5, tương tự như đối với tổng thống Mỹ, kết hợp tổ chức tiệc chiêu đãi trọng thể kỷ niệm 25 năm ngày ký kết Hiệp ước Hữu nghị Trung - Nga để tái khẳng định tình minh ước.

Khi Nga ngày càng "cần" Trung Quốc

Chuyến đi đến Bắc Kinh lần này diễn ra vào thời điểm không mấy dễ dàng đối với Điện Kremlin:

Áp lực đối nội - đối ngoại: Thủ đô Moscow vừa chịu tổn thất sau các đợt tấn công bằng drone, tiến trình đàm phán hòa bình đóng băng, và tỷ lệ ủng hộ ông Putin trong nước rơi xuống mức thấp nhất kể từ năm 2022 (đạt 65,6%).

Khủng hoảng năng lượng toàn cầu: Cuộc chiến tại Iran do Mỹ khởi phát đã làm tê liệt tuyến vận tải qua eo biển Hormuz, khiến dòng chảy dầu khí toàn cầu tắc nghẽn.

Trong bối cảnh đó, Trung Quốc trở thành "phao cứu sinh" kinh tế thiết yếu của Nga. Thương mại song phương đã tăng hơn gấp đôi trong giai đoạn 2020 - 2024, chạm mốc 237 tỷ USD. Chỉ riêng quý 1-2026, nguồn cung dầu của Nga sang Trung Quốc đã tăng vọt 35%. Ngoài ra, báo cáo từ Bloomberg cho thấy Nga hiện đang phụ thuộc vào Trung Quốc đối với hơn 90% mặt hàng công nghệ bị trừng phạt, đặc biệt là các linh kiện lưỡng dụng phục vụ sản xuất thiết bị quân sự.

## Bản chất của trục tọa độ Bắc Kinh - Moscow: Đồng sàng nhưng liệu có đồng mộng?

Dù cam kết thắt chặt tình cảm, mối quan hệ này đang bộc lộ sự bất đối xứng rõ rệt về vị thế kinh tế:

Sự chênh lệch vị thế: Nga hiện chỉ chiếm vỏn vẹn 4% tổng kim ngạch ngoại thương của Trung Quốc. Ngược lại, quy mô GDP tính theo sức mua tương đương (PPP) của Trung Quốc đang lớn gấp 6 lần Nga, trao cho Bắc Kinh thế thượng phong tuyệt đối trên bàn đàm phán.

Mối quan hệ đôi bên cùng có lợi: Đổi lại việc hỗ trợ kinh tế, Trung Quốc có được quyền tiếp cận an toàn vào kho tài nguyên năng lượng khổng lồ của Nga – một lợi thế vô giá trong kỷ nguyên bất ổn.

Về mặt địa chính trị và quân sự, dù từ chối ràng buộc bằng một liên minh quân sự chính thức, hai nước vẫn liên tục gửi thông điệp răn đe tới phương Tây thông qua các cuộc tập trận hải quân và phòng thủ tên lửa chung thường niên tại Biển Nhật Bản.

## Kỳ vọng hồi sinh siêu dự án năng lượng

Điểm nhấn được giới quan sát đặc biệt chú ý trong chuyến đi này là khả năng tái khởi động dự án đường ống dẫn khí "Sức mạnh Siberia 2" qua Mông Cổ sau nhiều năm trì hoãn.

Nếu các thỏa thuận cuối cùng được thông qua, tuyến đường ống này sẽ chuyển dòng 50 tỷ mét khối khí đốt của Nga sang thị trường Trung Quốc mỗi năm. Đây sẽ là bước đi chiến lược giúp Nga thay thế hoàn toàn thị trường châu Âu đã mất, đồng thời giúp Trung Quốc củng cố vững chắc an ninh năng lượng quốc gia trước mọi kịch bản bao vây, cấm vận từ Mỹ.