Đề xuất cắt giảm thủ tục đăng ký tài sản bảo đảm

Dự thảo Nghị định mới về đăng ký biện pháp bảo đảm đang được xây dựng theo hướng đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến, đơn giản hóa thủ tục và mở rộng khả năng tiếp cận vốn bằng nhiều loại tài sản ngoài bất động sản.

Ngày 16/06, Tổ soạn thảo dự thảo Nghị định về đăng ký biện pháp bảo đảm đã họp phiên đầu tiên tại Bộ Tư pháp dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc. Nghị định mới được xây dựng để thay thế Nghị định 99/2022/NĐ-CP trong bối cảnh Chính phủ đang thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính, phát triển dịch vụ công không phụ thuộc địa giới hành chính và mở rộng cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Hằng, Phó Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước, việc sửa đổi còn nhằm đáp ứng những thay đổi của hệ thống pháp luật, yêu cầu hội nhập quốc tế cũng như sự phát triển của các định chế tài chính và mô hình kinh doanh mới dựa trên công nghệ số.

Từ đó, cơ quan soạn thảo đề xuất 4 định hướng lớn cho nghị định mới.

Trước hết là cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình và tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong đăng ký biện pháp bảo đảm. Định hướng thứ hai là bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với các quy định pháp luật liên quan. Thứ ba là đáp ứng yêu cầu của các mô hình kinh tế, tài chính và kinh doanh mới dựa trên nền tảng công nghệ số.

Cuối cùng là xử lý các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện Nghị định 99/2022/NĐ-CP, đồng thời hoàn thiện cơ chế kết nối và chia sẻ dữ liệu về đăng ký biện pháp bảo đảm.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc, Tổ trưởng Tổ soạn thảo chủ trì cuộc họp 

Một nội dung đáng chú ý được đưa ra xin ý kiến là việc cắt giảm thủ tục chuyển tiếp đăng ký thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán nhà ở sang đăng ký thế chấp nhà ở và tài sản gắn liền với đất.

Theo đề xuất, thủ tục chuyển tiếp hiện nay có thể được tích hợp thành một tình huống trong quy trình đăng ký thế chấp nhà ở nhằm giảm bớt thủ tục hành chính nhưng vẫn bảo đảm quyền lợi của bên nhận thế chấp và tính ổn định của hệ thống đăng ký.

Ngoài ra, Tổ soạn thảo cũng lấy ý kiến về việc đăng ký một số loại hợp đồng như hợp đồng cho thuê tài chính, hợp đồng chuyển giao quyền đòi nợ, khoản phải thu, hợp đồng cho thuê tài sản và hợp đồng ký gửi hàng hóa.

Tại cuộc họp, đa số ý kiến thống nhất với 4 định hướng lớn của dự thảo. Nhiều đại biểu cho rằng nghị định chỉ nên tập trung điều chỉnh các thủ tục đăng ký biện pháp bảo đảm, không mở rộng sang những vấn đề thuộc phạm vi pháp luật nội dung về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ.

Liên quan đến cải cách thủ tục hành chính, một số ý kiến đề nghị nghiên cứu cơ chế liên thông giữa công chứng hợp đồng điện tử và đăng ký biện pháp bảo đảm trực tuyến.

Một đề xuất khác là thay thủ tục xóa đăng ký bằng cơ chế chấm dứt hiệu lực đăng ký trên cơ sở thông báo từ tổ chức tín dụng sau khi khách hàng hoàn thành nghĩa vụ, qua đó giảm thêm các bước thực hiện cho người dân và doanh nghiệp.

Đối với mục tiêu đồng bộ với pháp luật liên quan và thích ứng với mô hình kinh tế số, các đại biểu đề nghị làm rõ hơn giải pháp thúc đẩy việc sử dụng tài sản động sản như hàng hóa, quyền tài sản, khoản phải thu làm tài sản bảo đảm để tiếp cận vốn. Theo các ý kiến tại cuộc họp, việc mở rộng sử dụng các loại tài sản này có thể giúp giảm phụ thuộc vào bất động sản trong hoạt động tín dụng, đồng thời tiệm cận hơn với thông lệ quốc tế.

Về đề xuất đăng ký các loại hợp đồng như cho thuê tài chính hay chuyển giao quyền đòi nợ, nhiều ý kiến cho rằng quy định này là cần thiết vì góp phần minh bạch hóa tình trạng pháp lý của tài sản, giảm rủi ro cho các bên tham gia giao dịch và hỗ trợ quá trình huy động vốn trong nền kinh tế.

Trong khi đó, với các loại tài sản mới như tài sản số, nhiều đại biểu nhận định đây là vấn đề liên quan đến pháp luật nội dung, cần được nghiên cứu kỹ hơn trước khi đưa vào phạm vi điều chỉnh của nghị định.

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc cơ bản thống nhất với các định hướng được đề xuất và yêu cầu cơ quan thường trực tiếp thu đầy đủ ý kiến đóng góp để hoàn thiện hồ sơ dự thảo trước khi triển khai các bước tiếp theo theo quy định.