Dầu Iran sắp quay lại châu Á?

Sau động thái tạm thời nới lỏng một phần lệnh trừng phạt từ Hoa Kỳ, nhiều nhà máy lọc dầu tại châu Á đang xem xét nối lại hoạt động nhập khẩu dầu từ Iran trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu tiếp tục chịu sức ép từ xung đột tại Trung Đông.

Theo Reuters, các doanh nghiệp lọc dầu tại Ấn Độ đã bắt đầu chuẩn bị phương án mua dầu thô Iran trở lại và hiện chờ hướng dẫn chính thức từ chính phủ cũng như quy định thanh toán từ phía Washington.

Ba nguồn tin trong ngành lọc dầu Ấn Độ cho biết các doanh nghiệp đã sẵn sàng nhập khẩu, song vẫn cần làm rõ các điều kiện liên quan đến thanh toán quốc tế và tuân thủ cơ chế miễn trừ trừng phạt.

Trong bối cảnh dự trữ dầu thô của Ấn Độ đang thấp hơn nhiều quốc gia nhập khẩu lớn khác tại châu Á, các nhà máy lọc dầu nước này gần đây cũng đã tăng tốc mua dầu từ Nga sau khi Mỹ nới một số hạn chế liên quan đến năng lượng.

Không chỉ Ấn Độ, nhiều nhà máy lọc dầu khác trong khu vực cũng đang đánh giá khả năng quay lại với dầu Iran nếu các quy định mới cho phép.

Ngày 21/3, chính quyền của Tổng thống Donald Trump công bố cơ chế miễn trừ trừng phạt trong vòng 30 ngày đối với các lô dầu Iran đã được bốc lên tàu trước đó.

Theo Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, quyết định này nhằm giảm áp lực thiếu hụt nguồn cung trên thị trường quốc tế và hạn chế biến động giá dầu.

Cơ chế mới cho phép các lô dầu được bốc lên tàu trước hoặc trong ngày 20/3 được dỡ hàng trước ngày 19/4, kể cả khi vận chuyển bằng những tàu từng nằm trong danh sách trừng phạt.

Đây là lần thứ ba Washington tạm thời nới lỏng biện pháp hạn chế dầu mỏ đối với Tehran kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát.

Theo dữ liệu của Kpler, hiện có khoảng 170 triệu thùng dầu thô Iran đang neo trên biển, phân bố từ vùng Vịnh đến khu vực gần Trung Quốc.

Ông Emmanuel Belostrino, chuyên gia thị trường dầu thô của Kpler, cho biết lượng dầu này có thể nhanh chóng quay trở lại thị trường nếu giao dịch được thông suốt.

Trong khi đó, Energy Aspects ước tính khối lượng dầu Iran lưu trữ ngoài khơi hiện ở mức 130–140 triệu thùng, tương đương chưa đầy hai tuần sản lượng bị gián đoạn tại Trung Đông.

Hiện châu Á phụ thuộc khoảng 60% nguồn cung dầu từ Trung Đông, trong khi hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz gần đây bị gián đoạn mạnh, buộc nhiều nhà máy lọc dầu phải giảm công suất và cắt giảm xuất khẩu nhiên liệu.

Dù vậy, việc nối lại giao dịch dầu Iran vẫn đối mặt nhiều rủi ro, đặc biệt liên quan đến thanh toán quốc tế, hệ thống ngân hàng và khả năng tuân thủ các quy định trừng phạt còn hiệu lực.

Ngoài ra, phần lớn dầu Iran hiện được vận chuyển bởi các tàu thuộc “đội tàu bóng tối” — nhóm tàu chở dầu cũ thường được sử dụng để né tránh lệnh trừng phạt quốc tế.

Trước khi Washington tái áp đặt trừng phạt vào năm 2018, ngoài Trung Quốc, các khách hàng lớn của dầu Iran còn có Hàn Quốc, Nhật Bản, Italy, Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ.