Dấu chấm hết cho chiêu trò né thuế bằng tiền mặt?

Việc khai tử thuế khoán từ đầu năm 2026 đánh dấu bước ngoặt lớn trong quản lý tài chính, khiến các chiêu trò từ chối chuyển khoản hay chia nhỏ dòng tiền để né thuế trở nên vô tác dụng trước hệ thống dữ liệu số hóa của cơ quan chức năng.

Từ ngày 1/1/2026, cơ chế thuế khoán đối với hộ và cá nhân kinh doanh đã được bãi bỏ, chuyển sang phương pháp kê khai. Điều này buộc các hộ kinh doanh phải minh bạch hơn trong việc ghi nhận doanh thu và nghĩa vụ thuế.

Phần lớn doanh nghiệp và hộ kinh doanh đã tuân thủ quy định mới, sử dụng hóa đơn điện tử và các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt. Tuy nhiên, tại một số lĩnh vực và địa bàn, vẫn xuất hiện tình trạng cố tình che giấu doanh thu.

Một số cơ sở kinh doanh từ chối thanh toán chuyển khoản, chỉ nhận tiền mặt nhằm tránh để lại dấu vết giao dịch. Thậm chí, có trường hợp còn hướng dẫn khách ghi nội dung chuyển khoản sai lệch như “trả nợ”, “tiền ship”… để che giấu giao dịch mua bán thực tế.

Thậm chí, có người bán đề nghị khách không lấy hóa đơn hoặc chuyển tiền vào tài khoản của bên thứ ba để tránh bị phát hiện doanh thu.

Dữ liệu giao dịch ngày càng minh bạch

Các chuyên gia pháp lý cho rằng những cách làm này tiềm ẩn rủi ro lớn.

Dù giao dịch bằng tiền mặt hay chuyển khoản, chia nhỏ dòng tiền qua nhiều tài khoản hay thay đổi nội dung thanh toán, cơ quan quản lý vẫn có nhiều nguồn dữ liệu để đối chiếu nghĩa vụ thuế.

Thông tin định danh điện tử, dữ liệu ngân hàng, ứng dụng khai thuế điện tử hay các hệ thống thanh toán đều có thể trở thành căn cứ phục vụ việc xác minh doanh thu.

Trong trường hợp phát hiện dấu hiệu gian lận, cơ quan thuế có thể yêu cầu ngân hàng cung cấp thông tin tài khoản để kiểm tra dòng tiền liên quan đến nghĩa vụ thuế.

Nhiều kênh dữ liệu để kiểm soát doanh thu

Không chỉ ngân hàng, cơ quan quản lý còn có thể đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn khác.

Dữ liệu dòng tiền từ các đơn vị vận chuyển, dịch vụ giao hàng hoặc các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada, TikTok Shop… đều có thể được sử dụng để tổng hợp doanh thu của hộ kinh doanh.

Nhờ đó, việc che giấu doanh thu thông qua giao dịch tiền mặt ngày càng khó thực hiện trong bối cảnh quản lý thuế dựa trên dữ liệu.

Các chuyên gia cũng cho rằng thay vì tìm cách né tránh, hộ kinh doanh nên xây dựng chiến lược kinh doanh lâu dài dựa trên sự minh bạch và tuân thủ quy định thuế.

Vai trò của người tiêu dùng

Ở góc độ rộng hơn, hành vi che giấu doanh thu không chỉ đến từ phía người bán mà đôi khi còn được “tiếp tay” bởi thói quen của người mua.

Không ít người tiêu dùng chấp nhận trả tiền mặt để được giảm giá, hoặc chủ động đề nghị không xuất hóa đơn nhằm tránh các thủ tục được cho là rườm rà.

Tuy nhiên, việc giao dịch không hóa đơn cũng đồng nghĩa với việc người mua tự từ bỏ một phần quyền lợi của mình, đặc biệt trong các tranh chấp liên quan đến chất lượng hàng hóa hay bảo hành.

Trong bối cảnh quản lý thuế hiện đại, việc người tiêu dùng chủ động yêu cầu hóa đơn và thanh toán minh bạch không chỉ bảo vệ quyền lợi cá nhân mà còn góp phần tạo môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch hơn.