#Kinh doanh

24HMONEY đã kiểm duyệt

Đánh thức tiềm năng xe điện bằng cú hích thể chế đồng bộ

Việc Thủ tướng ban hành Chỉ thị 09/CT-TTg đã phát đi tín hiệu mạnh mẽ về một cuộc chuyển dịch năng lượng tất yếu. Tuy nhiên, dù doanh nghiệp sẵn sàng rót hàng trăm triệu USD, thị trường xe điện Việt Nam vẫn chưa thể "bùng nổ" như kỳ vọng. Nguyên nhân cốt lõi không nằm ở sức mua, mà ở một hệ sinh thái đang bị chia cắt bởi những khoảng trống về quy hoạch và quy chuẩn trạm sạc.

Chưa có quy hoạch rõ ràng về hạ tầng sạc cho xe điện.

Trong bối cảnh an ninh năng lượng toàn cầu biến động, chuyển dịch sang giao thông điện không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu chiến lược. Xe điện vì thế được đặt vào vai trò trung tâm trong bài toán phát triển bền vững của Việt Nam.

Thị trường đang tăng trưởng nhanh, với hàng trăm nghìn phương tiện điện được tiêu thụ mỗi năm. Tuy nhiên, đà tăng này mới dừng ở giai đoạn “tăng tốc”, chưa đủ điều kiện để bùng nổ.

Rào cản lớn nhất nằm ở hạ tầng sạc — nền móng của toàn bộ hệ sinh thái. Hiện nay, tiêu chuẩn kỹ thuật chưa thống nhất, quy hoạch chưa rõ ràng, triển khai còn manh mún. Ở các đô thị lớn, bài toán quỹ đất càng khiến việc phát triển trạm sạc thêm khó khăn.

Không phải doanh nghiệp thiếu tiền hay thiếu quyết tâm. Nhiều kế hoạch đầu tư quy mô lớn đã sẵn sàng, từ mạng lưới trạm sạc đến các dự án hợp tác công nghệ. Nhưng tất cả đều bị “kẹt” ở hành lang pháp lý và quy chuẩn chưa hoàn thiện.

Khi nền tảng chưa đồng bộ, thị trường khó có thể bứt phá, dù nhu cầu đang tăng nhanh.

Cần cú hích đủ mạnh

Bên cạnh hạ tầng, chính sách hỗ trợ vẫn chưa đủ lực để tạo bước ngoặt. Các ưu đãi hiện có mới dừng ở mức khuyến khích ban đầu, chưa đủ hấp dẫn để thúc đẩy chuyển đổi diện rộng.

Cần có thêm các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp vận tải và người tiêu dùng chuyển đổi xanh.

Đặc biệt, nhóm người dùng phổ thông và doanh nghiệp vận tải — lực cầu lớn nhất — vẫn thiếu các cơ chế hỗ trợ thiết thực. Nếu không giải được bài toán chi phí, quá trình chuyển đổi xanh sẽ khó lan tỏa.

Những công cụ cần thiết đã được nhắc đến: ưu đãi phí, tín dụng xanh, điều chỉnh quy định đăng kiểm, hỗ trợ tài chính trực tiếp… Nhưng quan trọng hơn là phải triển khai đồng bộ và nhất quán.

Ở góc độ chính sách, xe điện không còn là một sản phẩm đơn lẻ mà là một ngành kinh tế mới. Điều này đòi hỏi cách tiếp cận khác: linh hoạt hơn, nhanh hơn và chấp nhận thử nghiệm. Cơ chế sandbox — thử nghiệm chính sách có kiểm soát — có thể là chìa khóa để tháo gỡ điểm nghẽn.

Khi hệ sinh thái hoàn thiện

Xe điện chỉ thực sự bùng nổ khi hội đủ ba yếu tố: hạ tầng sạc phủ rộng, chính sách đủ mạnh và thị trường đủ niềm tin.

Khi đó, đây không chỉ là câu chuyện phương tiện, mà là một trụ cột mới của nền kinh tế — góp phần đảm bảo an ninh năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và nâng cao năng lực công nghiệp.

Hiện tại, thị trường đã “nóng máy”. Điều còn thiếu là cú đạp ga từ chính sách và hạ tầng để đưa xe điện bước sang một chu kỳ tăng trưởng mới.