"Cuộc đua" margin: Ai đang bơm tiền nhiều nhất cho nhà đầu tư?

Quý 1/2025 ghi nhận sự bùng nổ vay ký quỹ tại các công ty chứng khoán, phản ánh sức hấp dẫn của thị trường. Tuy nhiên, diễn biến này cũng làm dấy lên quan ngại về khả năng quản lý rủi ro, đặc biệt khi tỷ lệ cho vay trên vốn chủ sở hữu tại một số công ty ở mức cao.

VPS, KAFI, SSI bứt tốc: “Cơn sốt” margin phủ sóng thị trường chứng khoán quý I/2025

Quý I/2025 chứng kiến sự bùng nổ chưa từng có của hoạt động cho vay ký quỹ (margin) tại hàng loạt công ty chứng khoán, phản ánh rõ nét sức nóng dòng tiền và kỳ vọng lớn từ nhà đầu tư cá nhân. Dẫn đầu cuộc đua không ai khác ngoài các tên tuổi VPS, KAFI, SSI, VCBS và VPBankS – những cái tên đang đẩy dư nợ margin tăng vọt từ hơn 20% đến gần 50% chỉ sau một quý.

VPS – Nhà vô địch về tốc độ tăng trưởng margin, ghi nhận dư nợ vượt 18.000 tỷ đồng, tăng hơn 47% so với đầu năm và gần 10% so với cùng kỳ 2024. Tuy nhiên, tỷ lệ dư nợ margin/vốn chủ sở hữu của VPS đã vọt lên 183% – mức cảnh báo cao, khi vốn chủ chỉ đạt khoảng 12.097 tỷ đồng. Dẫu doanh thu giảm nhẹ 6%, công ty vẫn kịp “lội ngược dòng” với lợi nhuận trước thuế tăng vọt 46%, chạm mốc 918 tỷ đồng – minh chứng rõ nét cho chiến lược dấn sâu vào đòn bẩy tài chính.

Kafi – tân binh nổi bật, ghi dấu ấn khi dư nợ margin tăng tới 44%, đạt 7.600 tỷ đồng. Với vốn chủ sở hữu chỉ 5.314 tỷ, tỷ lệ margin/vốn chủ ở mức 143,4%, cho thấy mức độ chấp nhận rủi ro cao. Nhưng đổi lại, doanh thu hoạt động tăng gần 170% và lợi nhuận sau thuế tăng tới 175%, đạt 73 tỷ đồng – một kết quả không thể xem nhẹ với một doanh nghiệp non trẻ.

VPBankS – bứt phá thần tốc, ghi nhận dư nợ margin 12.760 tỷ đồng, tăng hơn 35% so với đầu năm. Mặc dù vốn chủ sở hữu chỉ 2.975 tỷ đồng, tỷ lệ margin/vốn chủ vẫn ở mức an toàn (73,3%). Kết quả kinh doanh đầy triển vọng với doanh thu tăng 21% và lợi nhuận trước thuế gấp đôi cùng kỳ – cho thấy hiệu quả khai thác tài sản.

SSI – ông lớn “thức dậy”, với dư nợ cho vay và ứng trước vượt 27.100 tỷ đồng – tăng hơn 23% so với cuối 2024 và 28% so với cùng kỳ. Đáng nói, dư nợ margin tại SSI đã vượt cả vốn chủ sở hữu (26.800 tỷ đồng), thể hiện độ “chịu chơi” của một ông lớn đang muốn tăng tốc. Quý I/2025, SSI ghi nhận doanh thu 2.200 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 1.000 tỷ, hoàn thành 22–24% kế hoạch cả năm.

VCBS cũng không nằm ngoài làn sóng, với dư nợ margin đạt 7.133 tỷ đồng – tăng 25% so với cuối 2024. Tuy nhiên, kết quả kinh doanh lại đi ngược xu hướng: lợi nhuận sau thuế giảm về còn 100,2 tỷ đồng – phản ánh áp lực hiệu quả tài chính trong bối cảnh dư nợ tăng nhanh.

Đòn bẩy tiệm cận ranh giới rủi ro

Cuộc đua tăng dư nợ margin không chỉ thể hiện kỳ vọng phục hồi thị trường, mà còn đẩy nhiều công ty tới sát “ranh giới đỏ” – tỷ lệ dư nợ/vốn chủ sở hữu 200%. Những cái tên như HCM, Mirae Asset, FTS, VPS và MBS đang là tâm điểm của cuộc rượt đuổi này.

Chứng khoán HCM (HSC) hiện là đơn vị có tỷ lệ margin sát trần nhất: 195% vốn chủ, tương ứng dư nợ 20.389 tỷ đồng. Tuy tăng mạnh 43% so với cùng kỳ năm trước, nhưng lợi nhuận sau thuế lại giảm 18%, về còn 227 tỷ đồng – phản ánh sự đánh đổi giữa tăng trưởng và hiệu quả.

Mirae Asset, một tay chơi ngoại, cũng ghi nhận dư nợ margin 17.510 tỷ đồng – tương đương 183% vốn chủ. Mặc dù giảm nhẹ so với cuối năm trước, con số này vẫn cao hơn 32% so với cùng kỳ, cho thấy chiến lược “ôm margin” vẫn đang được duy trì.

FTS cũng tăng tốc đáng kể khi dư nợ margin chạm hơn 7.000 tỷ đồng, tương đương 170% vốn chủ sở hữu. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế quý I lại giảm 8,2% xuống 152,97 tỷ đồng – một tín hiệu cần quan sát kỹ trong các quý tới.

MBS bám sát với tỷ lệ margin 164%, tương đương 7.179 tỷ đồng dư nợ. Quý I, công ty cho vay margin lên tới 11.328 tỷ đồng – tăng gần 12% so với cuối 2024, bất chấp nhiều cảnh báo về áp lực giải chấp tiềm tàng.

Đòn bẩy tăng mạnh – Cơ hội hay cái bẫy?

Theo phân tích từ VNDirect, động lực tăng mạnh của dư nợ margin không chỉ đến từ các nhà đầu tư cá nhân muốn tận dụng sóng thị trường, mà còn xuất phát từ nhu cầu vay vốn của cổ đông lớn và ban lãnh đạo doanh nghiệp – trong bối cảnh tín dụng ngân hàng và trái phiếu bị siết chặt.

Bức tranh tươi sáng được củng cố bởi kỳ vọng Việt Nam được nâng hạng thị trường, cùng với tín hiệu khởi sắc trong báo cáo tài chính của doanh nghiệp. Thanh khoản thị trường cải thiện rõ rệt, tạo lực đẩy cho dòng tiền margin bùng nổ. Nhiều công ty chứng khoán cũng tranh thủ triển khai các gói lãi suất ưu đãi để hút khách, khiến dư nợ tăng nhanh như thổi.

Nhưng sóng gió đã nổi lên. Đợt bán tháo mạnh đầu tháng 4/2025, dưới áp lực từ chính sách thuế của chính quyền Trump, khiến thị trường chao đảo và buộc hàng loạt nhà đầu tư phải giải chấp tài khoản. Không loại trừ khả năng, nhiều công ty chứng khoán sẽ phải chứng kiến dư nợ margin sụt giảm mạnh trong quý II – tạo nên bước ngoặt lớn cho bức tranh tài chính cả năm.

Phân hóa sâu, thách thức bộc lộ

Trong làn sóng margin bùng nổ, những công ty biết tận dụng hoạt động tự doanh để tạo lợi nhuận thực chất sẽ vững vàng vượt sóng. Trong khi đó, những doanh nghiệp phụ thuộc gần như hoàn toàn vào cho vay margin sẽ sớm cảm nhận sức ép khi thị trường đảo chiều. Phân hóa đang hiện rõ hơn bao giờ hết – cả về chiến lược, năng lực quản trị lẫn khả năng thích ứng với biến động.

Margin có thể là “đòn bẩy” đưa doanh nghiệp lên cao, nhưng cũng có thể trở thành “gót chân Achilles” nếu không được kiểm soát chặt. Trong bối cảnh thị trường vẫn ẩn chứa nhiều bất định, kiểm soát rủi ro, duy trì thanh khoản và giữ vững nền tảng tài chính sẽ là yếu tố then chốt quyết định ai là kẻ dẫn đầu – và ai sẽ bị cuốn phăng khỏi đường đua.