Cuộc đua lithium mới: Bài toán năng lượng và AI tái định nghĩa thị trường hàng hoá!

Trong nhiều năm, lithium gần như gắn chặt với làn sóng xe điện (EV). Tuy nhiên, câu chuyện đó đang được viết lại. Động lực cầu hoàn toàn mới — hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) — đang tái định hình các yếu tố nền tảng của thị trường, kích hoạt chu kỳ phục hồi giá và châm ngòi cho cuộc đua toàn cầu nhằm đảm bảo nguồn cung trải dài trên nhiều châu lục.

Động lực cầu mới

Hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) đang âm thầm nổi lên như trụ cột nhu cầu lithium. Khác với các cell lithium-ion nhỏ gọn phục vụ xe điện, các hệ thống BESS sử dụng pin lithium iron phosphate quy mô lớn nhằm đảm bảo nguồn điện ổn định, liên tục — yếu tố sống còn đối với các trung tâm dữ liệu AI.

 

Khi các “hyperscaler” như Amazon và Google đẩy nhanh tốc độ xây dựng data center, họ phải đối mặt với rủi ro biến động nguồn điện, đặc biệt trong các tác vụ tính toán cường độ cao như huấn luyện mô hình ngôn ngữ lớn.

 

 

Dữ liệu phản ánh rõ xu hướng này: năm 2025, nhu cầu từ BESS tăng 51%, gần gấp đôi mức tăng 26% của xe điện, theo Benchmark Mineral Intelligence. Dù EV vẫn chiếm khoảng 75% tổng tiêu thụ pin toàn cầu, mảng lưu trữ năng lượng đang thu hẹp khoảng cách với tốc độ nhanh chóng. BloombergNEF dự báo công suất lưu trữ toàn cầu sẽ vượt 100GW trong năm nay và có thể tăng gấp đôi lên 200GW trong thập kỷ tới, nhờ chi phí thiết bị đã giảm xuống còn chưa đến 1/3 so với năm 2022.

 

Phục hồi giá và siết chặt cung – cầu

Sự dịch chuyển mang tính cấu trúc này đang kéo lithium ra khỏi chu kỳ suy giảm kéo dài. Giá đã tăng khoảng 120% trong vòng 6 tháng, từ mức 9.000 USD/tấn hồi tháng 8 năm ngoái lên gần 20.000 USD/tấn vào cuối tháng 2.

 

Một phần động lực đến từ phía cung, khi CATL tạm dừng hoạt động tại mỏ Jianxiawo do tranh chấp giấy phép. Trước đó, cú tăng đột biến 46% trong tháng 1 — trong bối cảnh tồn kho thấp trước Tết Nguyên đán — đã cho thấy mức độ nhạy cảm của giá đối với các mất cân đối cung – cầu ngắn hạn.

 

 

Triển vọng trung hạn cũng cho thấy xu hướng thắt chặt. Theo SC Insights, nhu cầu lithium dự kiến tăng 24% trong năm 2026, trong khi nguồn cung chỉ tăng 19%, hàm ý thị trường sẽ tiếp tục bị siết trong 2–3 năm tới. Hoạt động phòng hộ giá trên thị trường futures lithium của CME Group cũng gia tăng rõ rệt, phản ánh nhu cầu quản trị rủi ro ngày càng lớn trong toàn chuỗi giá trị.

 

Tái cấu trúc nguồn cung

Ở phía cung, châu Phi đang nổi lên như một trung tâm mới đáng chú ý. Zimbabwe và Mali dẫn đầu sản lượng khu vực, với các dự án do Trung Quốc hậu thuẫn giúp xuất khẩu tinh quặng spodumene của Zimbabwe tăng 30%.

 

Động thái này phản ánh chiến lược dài hạn của Bắc Kinh nhằm kiểm soát nguồn nguyên liệu đầu vào cho ngành sản xuất pin lớn nhất thế giới.

 

 

Tại Mỹ Latinh, Argentina đang theo đuổi kế hoạch mở rộng tham vọng nhất, với mục tiêu tăng gấp đôi sản lượng lên 250.000 tấn vào năm 2029 và nâng kim ngạch xuất khẩu lên hơn 7 tỷ USD, qua đó trở thành một trong ba nhà sản xuất hàng đầu toàn cầu.

 

Ở Mỹ, hệ tầng Smackover tại Arkansas đang thu hút dòng vốn lớn từ các “ông lớn” dầu khí, trong đó có ExxonMobil, với mục tiêu cung cấp lithium đủ cho 1 triệu xe điện mỗi năm vào năm 2030.

 

Những rủi ro vẫn hiện hữu

Dù triển vọng tăng trưởng là rõ ràng, các dự báo lạc quan không hoàn toàn đồng thuận. Một số nhà phân tích cảnh báo rằng việc Trung Quốc mở rộng công suất nội địa, tuổi thọ pin kéo dài hơn, cùng với việc châu Âu phần nào chững lại trong lộ trình loại bỏ xe động cơ đốt trong có thể làm suy yếu nhu cầu.

 

Một số kịch bản thận trọng thậm chí dự báo giá lithium có thể quay về quanh mức 17.000 USD/tấn — ngưỡng có thể khiến nhiều dự án mở rộng nguồn cung trở nên kém hiệu quả về mặt kinh tế.

 

Kết luận

Thị trường lithium hiện nay phức tạp hơn — và mang tính hệ thống hơn — so với bất kỳ giai đoạn nào trước đây. Sự trỗi dậy của AI đã đảm bảo rằng lithium không còn chỉ là câu chuyện của xe điện, mà đã trở thành một mắt xích chiến lược trong hạ tầng năng lượng và công nghệ toàn cầu. Và một khi cấu trúc cầu đã thay đổi, quỹ đạo của thị trường cũng sẽ không còn như trước.

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Thị trường hàng hóa phái sinh là nơi giao dịch các hợp đồng dựa trên giá trị của các loại hàng hóa cơ bản như nông sản, năng lượng, kim loại, và nguyên liệu công nghiệp. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư quản lý rủi ro biến động giá, đồng thời tạo cơ hội sinh lời từ sự chênh lệch giá trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ và hội nhập kinh tế, thị trường này ngày càng thu hút sự quan tâm nhờ tính thanh khoản cao và khả năng đa dạng hóa danh mục đầu tư. NĐT quan tâm liên hệ với tôi cũng như tham gia nhóm cộng đồng qua thông tin trên trang cá nhân.