Cuộc "dịch chuyển" 5,2 tỷ USD vàng của Venezuela

Venezuela đã xuất khẩu 113 tấn vàng sang Thụy Sĩ trong giai đoạn 2013–2016, chủ yếu từ dự trữ của ngân hàng trung ương để cứu nền kinh tế khủng hoảng. Dòng chảy này chấm dứt từ năm 2017 khi các lệnh trừng phạt của phương Tây được áp đặt, giữa lúc Thụy Sĩ trở thành mắt xích then chốt trong quá trình tinh luyện và luân chuyển vàng Venezuela ra thị trường toàn cầu.

Trong giai đoạn đầu cầm quyền của Tổng thống Nicolás Maduro, Venezuela đã vận chuyển gần 5,2 tỷ USD vàng sang Thụy Sĩ, theo dữ liệu hải quan, cho thấy quy mô đáng kể của dòng tài sản quốc gia rời khỏi Caracas.

113 Tấn vàng và vai trò của Thụy Sĩ

Cuộc "dịch chuyển" 5,2 tỷ USD vàng của Venezuela

Số vàng này được xác định có nguồn gốc từ Ngân hàng Trung ương Venezuela. Theo Đài truyền hình Thụy Sĩ SRF, Thụy Sĩ, vốn là một trong những trung tâm tinh luyện vàng lớn nhất thế giới, nhiều khả năng đóng vai trò là điểm trung chuyển:

Tinh luyện và chứng nhận: Số vàng dự trữ được chuyển đến Thụy Sĩ để tinh luyện, chứng nhận chất lượng.

Tháo khoán: Sau đó, số vàng này có thể được lưu giữ bởi các đối tác tài chính, hoặc đúc thành các thỏi nhỏ để tiếp tục bán sang châu Á hay các thị trường khác trên thế giới nhằm huy động nguồn ngoại tệ khan hiếm.

Chuyên gia phân tích thị trường Rhona O’Connell nhận định: "Ngân hàng trung ương Venezuela đã thực hiện hoạt động bán tháo quy mô lớn trong giai đoạn từ năm 2012 đến 2016... và phần lớn lượng vàng này đã chảy về Thụy Sĩ."

Dấu hỏi về lệnh trừng phạt và sự cạn kiệt dự trữ

Đáng chú ý, hoạt động xuất khẩu vàng này đã giảm xuống mức bằng 0 kể từ năm 2017. Thời điểm này trùng khớp với việc Liên minh châu Âu (EU) bắt đầu áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với một số cá nhân tại Venezuela. Dù Thụy Sĩ đã chính thức áp dụng các lệnh trừng phạt này vào đầu năm 2018, lệnh cấm vận này không bao gồm lệnh cấm nhập khẩu vàng chung.

Bà O’Connell cho rằng lý do việc xuất khẩu vàng dừng hẳn có thể đơn giản vì: "Ngân hàng Trung ương Venezuela đã cạn kiệt vàng."

Phong tỏa tài sản hậu bắt giữ Maduro

Sau khi ông Nicolás Maduro bị lực lượng đặc nhiệm Mỹ bắt giữ tại Caracas vào ngày 3/1/2026, Thụy Sĩ đã có động thái mạnh mẽ.

Lệnh phong tỏa: Ngày 5/1, Chính phủ Thụy Sĩ ra lệnh đóng băng ngay lập tức các tài sản do ông Maduro cùng 36 cộng sự nắm giữ tại nước này. Lệnh này có hiệu lực trong 5 năm nhằm ngăn chặn nguy cơ tẩu tán tài sản bị nghi ngờ có nguồn gốc bất hợp pháp.

Cam kết hoàn trả: Chính phủ Thụy Sĩ khẳng định sẽ tìm cách hoàn trả cho người dân Venezuela bất kỳ khoản tiền nào được xác định là có nguồn gốc bất hợp pháp.

Tuy nhiên, giới chức Thụy Sĩ hiện không công bố giá trị hoặc nguồn gốc của số tài sản bị phong tỏa, khiến công chúng không rõ liệu số tài sản này có liên quan trực tiếp đến khối vàng 5,2 tỷ USD từng được chuyển khỏi Ngân hàng Trung ương Venezuela hay không.