Cú sốc giá xăng càn quét nước Mỹ

Giá xăng tại Mỹ vừa chạm mốc cao nhất kể từ cuối năm 2023, hệ quả trực tiếp từ những đợt không kích và tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng tại Trung Đông. Cú sốc này không chỉ "đốt" túi tiền người tiêu dùng mà còn đặt chính quyền Washington trước bài toán nan giải giữa lợi ích ngành dầu khí và áp lực lạm phát.

Giá xăng tại Mỹ đang trải qua một đợt tăng mạnh hiếm thấy, khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông lan rộng và tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng toàn cầu.

Theo Hiệp hội ô tô AAA, giá xăng trung bình toàn quốc đã lên mức 3,79 USD/gallon, tăng đáng kể so với mức 2,98 USD trước thời điểm xung đột leo thang vào cuối tháng 2. Đây là mức cao nhất kể từ tháng 10/2023.

Nguyên nhân chính đến từ cú sốc nguồn cung dầu mỏ. Xung đột tại Trung Đông đã làm gián đoạn các tuyến vận chuyển chiến lược, đặc biệt là eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 1/5 sản lượng dầu toàn cầu mỗi ngày. Hoạt động vận tải bị đình trệ khiến chuỗi cung ứng năng lượng rơi vào trạng thái bất ổn.

Không chỉ gián đoạn logistics, nguồn cung còn bị thu hẹp khi nhiều nhà sản xuất trong khu vực buộc phải cắt giảm sản lượng do khó xuất khẩu. Giá dầu thô vì vậy tăng mạnh, kéo theo giá xăng leo thang tại nhiều quốc gia, trong đó có Mỹ.

Dù là nước xuất khẩu ròng dầu, Mỹ vẫn chịu ảnh hưởng lớn từ biến động quốc tế. Nguyên nhân nằm ở cấu trúc ngành lọc dầu: phần lớn dầu trong nước là loại nhẹ, trong khi nhiều nhà máy lại được thiết kế để xử lý dầu nặng, khiến Mỹ vẫn phải nhập khẩu.

Ngoài yếu tố địa chính trị, giá xăng còn chịu tác động từ mùa vụ. Bước vào mùa hè, nhu cầu đi lại tăng cao, trong khi việc chuyển sang sản xuất xăng “mùa hè” với chi phí lớn hơn càng đẩy giá bán lẻ lên cao.

Sự chênh lệch giữa các bang cũng khá rõ rệt. Tại California, giá xăng đã vượt 5,5 USD/gallon, trong khi tại Kansas chỉ quanh mức 3,2 USD, phản ánh khác biệt về thuế, nguồn cung và hạ tầng.

Trong bối cảnh này, phát biểu từ giới lãnh đạo Mỹ cũng thu hút chú ý. Tổng thống Donald Trump từng nhấn mạnh mục tiêu kiểm soát giá xăng, song gần đây lại cho rằng giá dầu cao có thể mang lại lợi ích kinh tế cho Mỹ với vai trò là nhà sản xuất lớn.

Áp lực lan rộng trong nền kinh tế

Giá xăng tăng nhanh đang tạo sức ép trực tiếp lên đời sống người dân. Chi phí nhiên liệu cao buộc các hộ gia đình phải cắt giảm chi tiêu ở những lĩnh vực khác.

Không dừng lại ở đó, giá nhiên liệu tăng còn kéo theo chi phí vận tải, thực phẩm và dịch vụ leo thang, làm gia tăng áp lực lạm phát.

Các chuyên gia nhận định đây là dạng “lạm phát chi phí đẩy” điển hình, khi giá đầu vào tăng lan tỏa toàn bộ nền kinh tế. Nếu kéo dài, xu hướng này có thể làm suy yếu sức mua và kìm hãm đà phục hồi.

Bên cạnh yếu tố kinh tế, áp lực chính trị cũng gia tăng khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm lớn của cử tri. Sự mâu thuẫn giữa lợi ích của ngành dầu khí và người tiêu dùng ngày càng rõ nét.

Để ứng phó, các chính phủ đã triển khai biện pháp tăng nguồn cung. Cơ quan Năng lượng Quốc tế cam kết giải phóng hàng trăm triệu thùng dầu từ kho dự trữ, trong khi Mỹ cũng đẩy mạnh xuất kho dự trữ chiến lược và nới lỏng một số hạn chế với nguồn cung từ bên ngoài.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng đây chỉ là giải pháp tạm thời. Việc đưa dầu ra thị trường cần thời gian, trong khi rủi ro gián đoạn nguồn cung vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Triển vọng phía trước vì vậy vẫn nhiều bất định. Nếu xung đột kéo dài, giá dầu và xăng có thể duy trì ở mức cao, tiếp tục gây áp lực lên lạm phát và tăng trưởng kinh tế. Ngược lại, bất kỳ tín hiệu hạ nhiệt nào từ Trung Đông cũng có thể giúp thị trường năng lượng ổn định trở lại.