CPI là gì? CPI của Việt Nam 05 tháng đầu năm 2025 đang như thế nào?

CPI là cụm từ thường xuất hiện trong những chương trình tin tức kinh tế hoặc báo chí có nội dung liên quan về kinh tế. Chỉ số này là thước đo lạm phát của một quốc gia, và là cơ sở để cục dự trữ liên bang ( FED) đưa ra quyết định tăng hay giảm lãi suất.

Đầu tiên, chúng ta cần biết CPI là cụm từ được viết tắt của Consumer Price Index, hay còn gọi là chỉ số giá tiêu dùng. Đây là chỉ số thể hiện mức giá tiêu thụ trung bình cho giỏ hàng hóa hoặc dịch vụ của một khách hàng cụ thể. Chỉ số này biểu hiện cho sự thay đổi về giá cả của dịch vụ, sản phẩm theo thời gian và được tính với đơn vị là phần trăm. CPI của một đất nước là sự biểu hiện giá tiêu dùng trong hàng hóa, dịch vụ hàng ngày của các hộ gia đình trong đất nước đó. Trong đó, chỉ số tiêu dùng này bao gồm nhiều lĩnh vực khác nhau như hàng hóa, giải trí, y tế, vận tải, quần áo, nhà ở, lương thực, thực phẩm, giao thông...

CPI là thước đo mức độ lạm phát của một quốc gia:

Khi CPI tăng, được hiểu là mức giá trung bình trong chi tiêu tăng và có thể dẫn đến tăng lạm phát nếu không quản lý kịp thời. Cụ thể, CPI tăng nghĩa là người dân cần phải chi trả nhiều chi phí hơn cho việc mua sắm những mặt hàng thiết yếu trong khi mức thu nhập bình quân không thay đổi. Đến khi mức giá tăng không kiểm soát thì nền kinh tế có thể rơi vào tình trạng suy thoái, thất nghiệp trên diện rộng. Như vậy, chỉ số này có thể phản ánh cho chúng ta thấy được tính hiệu quả trong chính sách của quốc gia là như thế nào.

Khi chỉ số CPI giảm, nghĩa là giá trị của giỏ hàng hóa cố định hoặc giá cả của hàng hóa hay dịch vụ giảm. Cụ thể là người dân sẽ được chi trả ít hơn cho việc mua sắm các mặt hàng thiết yếu với cùng một mức thu nhập như trước đó. Điều này đồng nghĩa với việc chất lượng đời sống và mức sống hằng ngày của người dân đang được cải thiện và nâng cao.

CPI là công cụ cảnh báo sự thay đổi của giá tiêu dùng và mức sống người dân

Khi CPI tăng, giá tiêu dùng tăng nhanh khiến sức mua giảm xuống. Điều này tác động tiêu cực đến chi tiêu và mức sống của người dân. Như vậy CPI là chỉ số cơ bản giúp theo dõi giá tiêu dùng và những thay đổi về chi phí sinh hoạt, từ đó đưa ra các chính sách về kinh tế. Kiểm soát được sự thay đổi về giá tiêu dùng, giúp Chính phủ có những biện pháp và công cụ chính sách phù hợp và ổn định nền kinh tế.

Theo số liệu từ tổng cục thống kê, chỉ số CPI năm 2024 của Việt Nam tăng 3,66% trong khi lạm phát cơ bản tăng 2,71% so với năm trước đó. Tuy nhiên chỉ số này đang được duy trì ổn định trong năm tháng đầu năm 2025. Cụ thể, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5/2025 tăng 0,16% so với tháng trước; tăng 1,53% so với tháng 12/2024; và tăng 3,24% so với cùng kỳ năm trước. Nhìn rộng hơn, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 05 tháng đầu năm 2025 tăng 3,21% so với cùng kỳ năm trước và đang nằm trong ngưỡng kế hoạch trong bối cảnh thị trường tiền tệ cơ bản ổn định, mặt bằng lãi suất cho vay liên tục được điều chỉnh giảm.

Chi tiết hơn theo từng ngành hàng, theo số liệu từ Tổng Cục Thống Kê, chỉ số tiêu dùng nhóm ngành hàng Nhà Ở & Vật Liệu Xây Dựng tăng mạnh nhất và đang có xu hướng tăng đều qua từng tháng. Con số này tăng lần lượt là 0,35% - 0,55% - 0,5% - 0,62% và 0,73% trong các tháng 1-2-3-4-5 của năm 2025. Rõ ràng, chi phí để một người dân phải bỏ ra cho việc thuê - mua bất động sản, xây nhà ở đang liên tục tăng. Nếu chỉ số tiêu dùng tại nhóm ngành Nhà Ở và Vật Liệu Xây Dựng tiếp tục tăng thì hi vọng vào một thị trường bất động sản giảm giá sẽ là không khả thi. Thậm chí, theo nhiều chuyên gia, việc CPI ngành hàng này tăng còn có thể khiến giá thuê, mua bất động sản tăng cao hơn nữa trong thời gian tới.

Các nhóm ngành hàng có chỉ số tiêu dùng tăng tiếp theo lần lượt là nhóm ngành Văn Hóa-Giải Trí- Du Lịch và Nhóm Đồ Uống - Dịch Vụ Khác.

Ở chiều ngược lại, ngành hàng Giao Thông đang ghi nhận chỉ số tiêu dùng giảm mạnh nhất khi giảm ba tháng liên tiếp kể từ tháng 3/2025. Bên cạnh đó, nhóm ngành Lương Thực & Thực Phẩm cũng đang ghi nhận chỉ số tiêu dùng giảm trong tháng 5 vừa rồi.

 

Như đã biết, tại NQ192/2025/QH15, chỉ số CPI mục tiêu năm 2025 là 4,5 đến 5%, và lạm phát dự kiến sẽ được duy trì chỉ ở mức 3,5-4,5%. Với các chính sách quản lý đúng đắn, kịp thời, Việt Nam chúng ta đang điều hành rất tốt các chỉ số lõi của nền kinh tế trong bối cảnh địa chính trị khu vực và thế giới liên tục biến động. Chính phủ, doanh nghiệp và từng người dân đang nỗ lực hết mình để hướng đến mục tiêu tăng trưởng GDP hơn 8%, trên 500 tỷ USD và GDP bình quân đầu người vượt 5000 USD khi năm 2025 kết thúc.

Cảm ơn các bạn đã đọc tin.