#Hàng hóa

24HMONEY đã kiểm duyệt

Cơn sang chấn năng lượng đe dọa bát cơm Đông Nam Á

Dưới sức ép từ chuỗi cung ứng gián đoạn, sản lượng lúa gạo tại các cường quốc như Thái Lan, Philippines và Việt Nam đang đứng trước rủi ro sụt giảm nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến an ninh lương thực của hơn nửa dân số toàn cầu.

Cú dội từ thị trường dầu mỏ không dừng lại ở các sàn giao dịch mà đã lan tới những cánh đồng lúa. Trên khắp Đông Nam Á, nhiều nông dân buộc phải thu hẹp sản xuất khi chi phí đầu vào tăng quá nhanh, vượt xa khả năng chịu đựng.

Tại nhiều địa phương, lúa đến kỳ thu hoạch nhưng bị bỏ lại ngoài đồng vì chi phí nhân công và nhiên liệu quá cao. Không ít người cân nhắc dừng gieo vụ mới, chờ tín hiệu giá rõ ràng hơn. Sự chần chừ này đang tạo ra một khoảng trống nguy hiểm cho nguồn cung lương thực.

Nguyên nhân nằm ở chuỗi tác động dây chuyền từ xung đột Trung Đông. Việc gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz khiến dòng chảy nhiên liệu và phân bón bị tắc nghẽn, đẩy giá đầu vào tăng gấp nhiều lần. Trong khi đó, giá gạo lại chưa kịp phục hồi tương xứng, khiến biên lợi nhuận của nông dân gần như bị bào mòn.

Thực tế, giá gạo từng duy trì ở mức thấp trong thời gian dài do tồn kho lớn, khiến người sản xuất không có “vùng đệm” để chống chịu cú sốc chi phí. Khi đầu vào tăng mạnh, nhiều hộ nông dân rơi vào thế bị kẹp: sản xuất thì lỗ, dừng lại thì mất nguồn thu.

Áp lực này đang khiến kế hoạch sản xuất bị xáo trộn. Một bộ phận nông dân lựa chọn giảm diện tích gieo trồng, số khác chuyển sang cây trồng ít phụ thuộc nhiên liệu hơn. Tuy nhiên, với những khu vực phụ thuộc hoàn toàn vào lúa gạo, lựa chọn gần như không tồn tại.

Nguy cơ sụt giảm sản lượng đang hiện hữu. Một số dự báo cho thấy sản lượng tại các quốc gia trọng điểm có thể giảm đáng kể nếu tình trạng chi phí cao kéo dài. Đáng lo hơn, cú sốc xảy ra đúng thời điểm chuyển vụ – giai đoạn then chốt quyết định sản lượng cả năm.

Dù tồn kho hiện tại vẫn đủ tạo “đệm an toàn” trong ngắn hạn, các chuyên gia cảnh báo không nên chủ quan. Nếu tuyến vận tải năng lượng tiếp tục bị gián đoạn thêm vài tuần, áp lực thiếu hụt có thể xuất hiện ngay trong nửa cuối năm.

Trong bối cảnh đó, nông dân buộc phải xoay xở. Một số tìm đến phân bón hữu cơ, số khác thử nghiệm máy móc chạy điện hoặc năng lượng tái tạo. Nhưng với đa số, đây vẫn là những giải pháp xa vời.

Cuối cùng, lựa chọn phổ biến nhất vẫn là tiếp tục gieo trồng – dù biết rủi ro cao. Bởi với họ, bỏ ruộng đồng đồng nghĩa với mất kế sinh nhai. Và khi hàng triệu quyết định cá nhân cùng hội tụ, bài toán an ninh lương thực khu vực bắt đầu trở nên đáng lo ngại hơn bao giờ hết.