Cơn mưa tiền Elon Musk rót vào bầu cử giữa kỳ Mỹ

Elon Musk đã rót gần nửa tỷ USD vào cuộc bầu cử giữa kỳ, biến ông trở thành nhà tài trợ lớn nhất trong lịch sử chính trị Mỹ hiện đại.

Tính đến giữa tháng 10, Musk, tỷ phú giàu nhất thế giới, ông chủ SpaceX và hãng xe điện Tesla, đã đóng góp hơn 445 triệu USD chỉ tính riêng cho các ủy ban liên bang đảng Cộng hòa, gấp hơn hai lần con số gần 177 triệu USD mà tỷ phú George Soros, nhà tài trợ lớn của đảng Dân chủ, đã chi trong cuộc bầu cử năm 2022.

Theo nhận định từ Brendan Glavin, chuyên gia tại tổ chức phi lợi nhuận OpenSecrets chuyên theo dõi chi tiêu chính trị tại Mỹ, khoản tiền của Musk có thể "một tay xoay chuyển" cục diện cuộc bầu cử giữa kỳ.

Elon Musk tại Washington hồi tháng 1/2025.

"Một cá nhân đang chi phối và thay đổi toàn bộ cách mà đảng Cộng hòa chi tiêu cũng như tự vệ trước những đòn tấn công", ông cho hay.

Theo dữ liệu chiến dịch liên bang, Musk đã rót gần 216 triệu USD vào America PAC, siêu ủy ban hành động chính trị (SPAC) do ông quản lý. Nhóm này đã tham gia vận động hơn 40 cuộc đua vào lưỡng viện trong mùa thu năm nay và nơi được quan tâm nhất là Texas, bang Musk sinh sống và đặt trụ sở một phần đế chế kinh doanh khổng lồ của mình.

Cuộc đua kịch tính vào ghế thượng nghị sĩ đại diện bang Texas giữa ứng viên Dân chủ James Talarico và đối thủ Cộng hòa Ken Paxton có thể quyết định phe nào sẽ nắm quyền kiểm soát Thượng viện trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump.

America PAC đã tài trợ cho hàng loạt chiến dịch gửi thư trực tiếp, quảng cáo kỹ thuật số cùng những hình thức khác nhằm tiếp cận cử tri Texas với mục tiêu cuối cùng là đánh bại Talarico và các ứng viên Dân chủ tại đây.

Song dòng tiền lớn hơn nhiều của Musk, ước tính lên tới 168 triệu USD, lại được triển khai tại Texas thông qua những tổ chức khác. Ví dụ, hồ sơ công khai gần đây cho thấy hai khoản quyên góp vào tháng trước từ Musk cho Senate Leadership Fund, SPAC hàng đầu đảng Cộng hòa, đã được chuyển tiếp sang Texas PAC để tung ra chiến dịch công kích nhắm vào Talarico trên sóng truyền hình và radio.

Phần lớn các thông điệp nhằm vào Talarico đều tìm cách khắc họa ông là ứng viên lệch chuẩn so với những giá trị truyền thống của Texas, như việc ông bỏ phiếu chống lại đạo luật năm 2023 cấm phẫu thuật chuyển giới cùng các can thiệp y tế khác đối với trẻ vị thành niên.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) trao huân chương cho Musk trong sự kiện ở thủ đô Washington ngày 8/10.

Dù vậy, chiến dịch của Talarico khẳng định ông không ủng hộ phẫu thuật chuyển giới cho trẻ em, mà phản đối dự luật vì những quy định đưa ra quá rộng và thiếu cụ thể.

Musk cũng đã rót 10 triệu USD cho Lone Star Liberty, SPAC hậu thuẫn ứng viên Cộng hòa Paxton. Theo CNN, tổ chức này đã chi tiền cho chiến dịch gọi điện thoại tự động sử dụng công nghệ AI để tung đòn công kích nhằm vào Talarico.

Các quan chức Cộng hòa am hiểu chiến lược cho biết việc Musk đứng ra gánh vác một phần chi phí vận động tại Texas đã giúp giải phóng nguồn lực cho những tổ chức khác thuộc đảng Cộng hòa, giúp họ phân bổ ngân sách sang những điểm nóng khác để bảo vệ thế đa số tại Thượng viện.

Alex Latcham, giám đốc điều hành (CEO) Senate Leadership Fund, nhấn mạnh việc các nhà tài trợ rót vốn vào Texas PAC "đã giúp chúng tôi giữ nguyên nguồn lực cho các địa bàn then chốt, qua đó tạo đà triển khai chiến dịch hiệu quả trên toàn quốc".

Những cú ra đòn phút chót

Theo dữ liệu từ Ủy ban Bầu cử Liên bang (FEC), Talarico đã huy động được 146 triệu USD tính đến ngày 14/10, kỷ lục cao nhất đối với một ứng viên liên bang trong mùa bầu cử giữa kỳ năm nay, gấp hơn 6 lần con số 22,3 triệu USD của Paxton. Kết quả thăm dò do CNN công bố hôm 29/10 cho thấy Talarico đang dẫn trước Paxton với khoảng cách khá sít sao về tỷ lệ ủng hộ.

Tuy nhiên, những tuần gần đây, ứng viên Dân chủ này đã phải hứng chịu cơn mưa công kích từ các phe ủng hộ đối thủ đảng Cộng hòa của ông, trong đó có nguồn quỹ do Musk hậu thuẫn.

Dữ liệu từ AdImpact cho thấy trong 4 tuần cuối cuộc đua Thượng viện tại Texas, phe Cộng hòa đã chi 118,9 triệu USD cho quảng cáo, gấp hơn hai lần số tiền của đảng Dân chủ.

Ứng viên đảng Dân chủ James Talarico phát biểu trong một cuộc vận động cử tri ở Dallas hôm 29/10.

Dave Carney, cố vấn chính trị hàng đầu trong chiến dịch tái tranh cử của Thống đốc Texas Greg Abbott, cho hay đảng Cộng hòa tại bang này tin rằng những khoản chi tiêu khổng lồ từ Musk và các ủy ban vận động tranh cử khác đang bắt đầu phát huy tác dụng và bào mòn thế mạnh mà Talarico từng gây dựng được.

"Các đòn công kích đã bóc trần bản chất đằng sau vẻ ngoài bảnh bao, thân thiện như 'anh chàng hàng xóm nhà bên' hay hình ảnh một chính khách ôn hòa của Talarico, đồng thời phơi bày toàn bộ lịch sử bỏ phiếu của ông ấy", Carney nói.

Để đáp trả, Talarico đang xoáy sâu vào vai trò chi phối quá lớn của Musk trong cuộc đua tại Texas, giữa lúc phe Dân chủ dồn lực thuyết phục cử tri đi bầu trong chặng nước rút quyết định.

"Elon Musk đang tìm cách mua đứt chiếc ghế Thượng viện này", Talarico tuyên bố tại một buổi vận động cử tri tuần qua. "Rất có thể mỗi khi bạn xem một quảng cáo bôi nhọ trên TV, đó chính là tiền từ Elon. Nếu bạn nhận được những tờ rơi dối trá trong hòm thư, đó cũng là từ Elon. Và nếu điện thoại của bạn nhận được những tin nhắn hù dọa về tôi, không ai khác chính là Elon".

Một quảng cáo trực tuyến gần đây của Talarico tiếp tục làm bật thông điệp trên với lời cảnh báo: Nếu tiền của Musk giúp Paxton đắc cử, ứng viên Cộng hòa "sẽ nợ ông ta tất cả".

Đảng Dân chủ từng nhiều lần biến Musk thành "tâm điểm công kích" nhằm kêu gọi cử tri đi bầu trước đây.

Tại Wisconsin năm ngoái, khoản chi 20 triệu USD từ Musk cùng các nhóm thân cận, kết hợp với việc ông trực tiếp đến bang này vận động, đã trở thành ngòi nổ chính giúp đảng Dân chủ đè bẹp ứng viên do Musk hậu thuẫn trong cuộc đua vào Tòa án Tối cao bang.

Các quảng cáo khác của đảng Dân chủ thậm chí còn đưa hình ảnh Musk giơ cao chiếc máy cưa để hướng chú ý vào khoảng thời gian tai tiếng và ngắn ngủi khi ông lãnh đạo Ban Hiệu suất Chính phủ (DOGE) thuộc chính quyền Trump.

 

Elon Musk cầm cưa máy tại sự kiện của CPAC ở Oxon Hill, bang Maryland ngày 20/2/2025. 

Năm nay, Musk chọn cách kín tiếng hơn, dù chi tiêu chính trị của ông đã chạm những mốc kỷ lục mới. Ông không còn xuất hiện công khai trên sân khấu tranh cử bên cạnh bất kỳ ứng viên nào.

Nhưng Musk vẫn dùng X, nền tảng mạng xã hội do ông làm chủ, tung ra đòn công kích liên tục nhằm vào Talarico. Chỉ trong tuần qua, ông đã đăng hơn 10 bài viết chỉ trích Talarico, gọi ông là "thành phần tả khuynh cực đoan".

"Tiền của Musk đang bao trùm lên toàn bộ cuộc bầu cử", Lynda Tran, chiến lược gia đảng Dân chủ tại Washington, nhận định. "Ông ấy có thể không còn đứng trên sân khấu vung cưa máy nữa, nhưng những khoản tiền khổng lồ mà Musk chi ra là không thể che giấu, cũng như mức độ can thiệp của ông ấy nhằm thúc đẩy đảng Cộng hòa trong các cuộc đua".