Cơn khát đồng toàn cầu: Yếu tố nào có thể thúc đẩy giá tăng mạnh?

Trong năm nay, giá đồng biến động mạnh. Giá kim loại đỏ này đạt mức đỉnh tạm thời 5,24 USD/pound vào ngày 26/3, trước khi giảm xuống còn 4,05 USD/pound do căng thẳng thương mại toàn cầu. Sau đó, giá không chỉ phục hồi mà còn lập kỷ lục mới 5,69 USD/pound vào ngày 8/7, sau khi công bố kế hoạch áp thuế 50% đối với nhập khẩu đồng vào Mỹ. Tuy nhiên, giá lại nhanh chóng giảm mạnh khi rõ rằng mức thuế chỉ áp dụng với các sản phẩm đồng bán thành phẩm, không áp dụng với quặng hoặc đồng tinh luyện.

Trong ngắn hạn, những nghi ngờ về sức mạnh của nhu cầu và bất ổn địa chính trị đang là lực cản đối với đồng. Nhưng về dài hạn, kim loại đỏ này có thể chứng kiến sự mất cân đối nghiêm trọng giữa cung và cầu, khi sản lượng giảm sút trong khi nhu cầu tiếp tục tăng, được thúc đẩy bởi nhiều lĩnh vực, từ hạ tầng năng lượng sạch đến trí tuệ nhân tạo (AI).

Những yếu tố chính thúc đẩy nhu cầu đồng

Theo IEA, nhu cầu toàn cầu đối với đồng tinh luyện đạt gần 27 triệu tấn (Mt) trong năm 2024, tăng 3,2% so với năm 2023. Trung Quốc tiếp tục là nước tiêu thụ đồng lớn nhất thế giới, chiếm gần 60% tổng nhu cầu, trong khi Mỹ đứng thứ hai với chỉ 6%. Trong phần lớn năm 2025, nhu cầu đồng tại Trung Quốc tăng trưởng ở mức hai con số, với lượng nhập khẩu tinh quặng đồng đạt kỷ lục trong tháng 4.

Nhu cầu đối với đồng đến từ nhiều ứng dụng. Nhờ khả năng dẫn điện cao, độ bền và chi phí hợp lý, đồng được sử dụng rộng rãi trong cơ sở hạ tầng lưới điện. Nó cũng là thành phần then chốt trong xe điện, tấm pin năng lượng mặt trời, tua-bin gió, cùng với trung tâm dữ liệu và mạng 5G – vốn là những hệ thống tiêu thụ điện năng lớn.

Đồng cũng đóng vai trò quan trọng trong phần cứng phục vụ AI. Máy chủ AI có nhu cầu điện năng cao hơn nhiều so với trung tâm dữ liệu thông thường, dẫn tới nhu cầu đồng lớn hơn. IEA ước tính đến năm 2030, các trung tâm AI có thể chiếm từ 1–2% tổng nhu cầu đồng toàn cầu, thậm chí cao hơn nếu tốc độ tăng trưởng AI diễn ra nhanh.

Trong năm tới, nhu cầu tại Trung Quốc dự kiến vẫn mạnh mẽ nhờ đầu tư lưới điện và tiến trình phi carbon hóa nền kinh tế. Tuy nhiên, nhu cầu ngắn hạn ở các thị trường khác có thể giảm do triển vọng kinh tế toàn cầu bất ổn, căng thẳng thương mại và rủi ro địa chính trị gia tăng. Đồng thường được coi là “bộ mặt” của nền kinh tế với nhu cầu tăng khi kinh tế mở rộng, và giảm khi kinh tế đình trệ.

Nhu cầu đồng của Trung Quốc dự kiến sẽ tiếp tục tăng trong thập kỷ tới, trước khi giảm dần khi nền kinh tế đạt mức bão hòa, ít xây dựng hơn và sản xuất công nghiệp chậm lại. Trong khi đó, các quốc gia châu Á khác cũng đang cho thấy “cơn khát” đồng ngày một lớn. Ấn Độ hiện chiếm 3% nhu cầu toàn cầu, nhưng dự kiến sẽ vượt Mỹ trong tương lai gần, đạt khoảng 10% tổng nhu cầu vào năm 2050.

Khi sản xuất chậm lại, nguồn cung bị thắt chặt

Nguồn cung đồng khó có thể theo kịp với nhu cầu đang tăng. Năm 2024, sản lượng đồng khai thác toàn cầu đạt 22,8 Mt. Chile vẫn là nhà cung cấp lớn nhất, chiếm khoảng 1/4 sản lượng toàn cầu, tiếp theo là Cộng hòa Dân chủ Congo và Peru.

IEA dự báo nguồn cung đồng khai thác toàn cầu sẽ đạt đỉnh vào cuối thập kỷ này ở mức khoảng 24 Mt, trước khi giảm xuống do hàm lượng quặng suy giảm, trữ lượng cạn kiệt và nhiều mỏ phải đóng cửa.

Kể từ năm 1991, hàm lượng trung bình quặng đồng đã giảm 40%, trong khi tốc độ phát hiện mỏ mới chững lại. Trong số 239 mỏ đồng mới được phát hiện từ 1990–2023, chỉ có 14 mỏ được phát hiện trong 10 năm trở lại đây. Thêm vào đó, sản xuất đồng có thời gian triển khai dài, trung bình mất 17 năm kể từ lúc phát hiện đến khi đưa vào khai thác.

IEA dự báo tình trạng sản xuất giảm sút trong khi nhu cầu tăng sẽ khiến cung không đủ cầu vào cuối thập kỷ này, với thiếu hụt khoảng 30% vào năm 2035. Tại thời điểm đó, nhu cầu dự kiến đạt 28,3 Mt nhưng nguồn cung chỉ khoảng 21,8 Mt.

Thuế quan của Mỹ

Đầu tháng 7, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố kế hoạch áp thuế 50% đối với nhập khẩu đồng vào Mỹ, bắt đầu từ 1/8. Thông tin này đã đẩy giá đồng lên mức cao kỷ lục. Tuy nhiên, ngay trước khi lệnh áp thuế có hiệu lực, đã được làm rõ rằng mức thuế chỉ áp dụng với 51 loại sản phẩm đồng bán thành phẩm, trong khi quặng và đồng tinh luyện được loại trừ.

Năm 2024, Mỹ nhập khẩu 810.000 tấn đồng tinh luyện, khoảng một nửa nhu cầu tiêu thụ, trong đó Chile là nhà cung cấp lớn nhất. Lượng nhập khẩu đã tăng khoảng 50% trong nửa đầu năm 2025 để phòng ngừa thuế, dẫn đến sự chênh lệch giá giữa thị trường Mỹ và các thị trường khác.

Khi rõ rằng quặng và đồng tinh luyện không chịu thuế, giá đồng tại Mỹ giảm mạnh, trở lại ngang bằng với các thị trường khác. Kết quả là một phần lượng tồn kho đồng tại Mỹ có thể sẽ được tái xuất sang thị trường khác, trong khi các nhà xuất khẩu đồng sẽ hướng dòng chảy sang Trung Quốc và EU – những nơi chịu ảnh hưởng bởi đợt gom hàng trước thuế của Mỹ.

 

Thuế quan của Mỹ khiến cho giá đồng COMEX biến động mạnh trong năm nay

Triển vọng phía trước

Về dài hạn, đồng đang hướng tới sự mất cân đối lớn giữa cung và cầu. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, thị trường vẫn dễ bị tổn thương bởi các cú sốc và biến động giá. Điều kiện kinh tế xấu đi và căng thẳng địa chính trị leo thang có thể làm giảm nhu cầu, trong khi sự tập trung của ngành khai thác và tinh luyện khiến đồng luôn có nguy cơ bị gián đoạn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------

Tại Việt Nam, sản phẩm Đồng hiện đang được giao dịch hợp pháp thông qua Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV). Đây là kênh đầu tư:

Cho phép nhà đầu tư giao dịch hai chiều (mua – bán), giao dịch T0, thời gian giao dịch linh hoạt

Gía được liên thông trực tiếp với các sàn hàng hóa lớn như COMEX (Mỹ), giúp bắt nhịp với xu hướng giá quốc tế theo thời gian thực.

Trong bối cảnh nhiều kênh đầu tư truyền thống trở nên rủi ro hoặc kém hiệu quả, đầu tư hàng hóa trở thành một xu hướng mới, hấp dẫn và chiến lược