Chủ tịch Lê Thành: 'Lợi nhuận gần như không có' khi làm nhà cho thuê

Cho rằng nhà ở xã hội cho thuê khó có lãi vì vốn lớn, thu hồi chậm, ông Lê Hữu Nghĩa đề nghị TPHCM hỗ trợ vay dài hạn và rút ngắn thủ tục.

“Đây là một phân khúc cực khó, rất ít doanh nghiệp muốn tham gia”, ông Lê Hữu Nghĩa, Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Thương mại - Xây dựng Lê Thành, nói tại chương trình Dân hỏi - Chính quyền trả lời sáng 08/11. Theo người đứng đầu doanh nghiệp nhiều năm làm nhà giá rẻ tại TPHCM, trở ngại lớn nhất nằm ở hiệu quả đầu tư.

“Vốn đầu tư rất lớn nhưng khả năng thu hồi vốn quá chậm và lợi nhuận gần như không có”, ông Nghĩa cho biết.

Muốn có thêm nhà đầu tư, Chủ tịch Lê Thành đề nghị TPHCM hỗ trợ các khoản vay lãi suất thấp, thời hạn dài và mở “luồng xanh tối đa” cho thủ tục dự án. Ông đặc biệt lưu ý ưu đãi phải dễ tiếp cận, bởi chính sách dù hấp dẫn đến đâu cũng khó phát huy nếu người làm nhà không nhận được hỗ trợ.

“Cơ chế ưu đãi đó phải làm sao thuận lợi nhất, dễ lấy nhất cho doanh nghiệp”, ông Nghĩa nói thêm, đồng thời cảnh báo thủ tục rườm rà có thể khiến nhà đầu tư “nản thành ra không muốn đầu tư”.

Những kiến nghị được đưa ra khi TPHCM phải phát triển hơn 181 ngàn căn nhà ở xã hội và nhà cho thuê trong giai đoạn 2026-2030, bao gồm cho thuê là 52 ngàn căn. Đến hết quý 3/2026, Thành phố mới hoàn thành 2,283 căn nhà ở xã hội, so với tổng chỉ tiêu 9 ngàn căn nhà ở xã hội và nhà cho thuê cả năm. Hơn 23 ngàn căn khác đang thi công và cần thêm thời gian trước khi đưa vào sử dụng.

Ông Lê Hữu Nghĩa chia sẻ trong chương trình Dân hỏi - Chính quyền trả lời sáng 08/11. Ảnh chụp màn hình

Có dự án vẫn khó vay vốn

Không riêng Lê Thành, Tập đoàn Bcons cũng phản ánh vướng mắc về tài chính. Ông Đỗ Thanh Bình, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn, cho biết nhiều đơn vị “đã có dự án nhưng vẫn khó tiếp cận được nguồn vốn”. Chi phí lãi vay còn làm tăng giá thành, gây thêm áp lực cho các dự án nhà ở xã hội vốn phải giữ giá phù hợp khả năng chi trả của người dân.

Từ thực tế này, đại diện Bcons đề nghị lãnh đạo TPHCM làm rõ các chính sách hỗ trợ hiện có, đặc biệt là giải pháp giúp doanh nghiệp vay vốn dễ dàng hơn. Câu hỏi được đặt ra không chỉ về mức lãi suất ưu đãi mà còn là cách đưa nguồn tiền đến những dự án đang cần vốn để triển khai.

Phó Giám đốc Sở Tài chính TPHCM Nguyễn Thanh Toàn cho biết chính sách hiện hành cho phép ngân sách hỗ trợ lãi vay đối với khoản vốn tối đa 200 tỷ đồng mỗi dự án nhà ở xã hội, trong thời hạn 7 năm. Thành phố đang xây dựng cơ chế mới theo hướng nâng mức vốn được hỗ trợ lên 300 tỷ đồng và kéo dài lên 10 năm.

“Chúng tôi đang trình và hiện nay Hội đồng nhân dân chưa thông qua", ông Toàn lưu ý, đồng thời kỳ vọng đề xuất được xem xét tại kỳ họp tháng 12/2026. Sở Tài chính phối hợp cải cách thủ tục để nhà đầu tư tiếp cận vốn thuận lợi hơn, giảm chi phí và giá nhà cho thuê.

Ở góc độ quản lý xây dựng, ông Trần Chí Trung, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM, nhìn nhận khó khăn của doanh nghiệp gắn trực tiếp với khả năng chi trả của người dân. Không phải ai cũng đủ tiền mua ngay một căn nhà, kể cả nhà ở xã hội, nhưng họ vẫn cần nơi ở an toàn, ổn định và gần chỗ làm. Nếu thiếu sự hỗ trợ từ quỹ đất Nhà nước, chi phí đầu tư sẽ đẩy giá thuê lên cao, trong khi doanh nghiệp khó có động lực tham gia khi vốn bỏ ra lớn mà thu hồi chậm.

Vì thế, Thành phố đang tính ưu tiên đất công cho nhà cho thuê, phát huy vai trò của Quỹ Phát triển nhà ở. Giám đốc Quỹ Nguyễn Song Bảo Kỳ cho biết đơn vị nghiên cứu cả phương án trực tiếp xây dựng, tiếp nhận nhà công hoặc mua lại những căn hộ phù hợp để khai thác cho thuê. Những cách làm này vẫn cần được đánh giá về pháp lý, nguồn vốn và chi phí vận hành trước khi trình cấp có thẩm quyền.

Toàn cảnh chương trình Dân hỏi - Chính quyền trả lời. Ảnh chụp màn hình

Thủ tục quy hoạch nhà ở xã hội có thể rút ngắn 4 tháng

Bên cạnh tiền vốn, ông Lê Hữu Nghĩa cho biết quy hoạch thường là khâu khiến doanh nghiệp mất nhiều thời gian nhất khi xin thực hiện dự án. Một số khu đất chưa có chỉ tiêu phù hợp, đặc biệt là quy mô dân số được phân bổ thấp, khiến chủ đầu tư khó tận dụng tầng cao và hệ số sử dụng đất để xây thêm căn hộ. Việc điều chỉnh quy hoạch lại phải qua nhiều bước, kéo dài thời gian chuẩn bị.

Trả lời doanh nghiệp, ông Phan Văn Tuấn, Phó Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc TPHCM, cho biết các cơ chế mới cho phép rút bớt hai bước liên quan đến điều chỉnh quy hoạch phân khu và lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 trong những trường hợp đủ điều kiện. Theo tính toán của ông, tổng thời gian tiết kiệm có thể lên tới 4 tháng. Hồ sơ phải đáp ứng yêu cầu pháp lý về quy hoạch và hạ tầng.

Bcons muốn biết Thành phố đã chuẩn bị đất gần khu công nghiệp, ga metro và những nơi tập trung việc làm ra sao. Sở Xây dựng cho biết đã rà soát 191 khu đất rộng hơn 600ha dành cho nhà ở xã hội. Trong đó, 31 khu do cơ quan, tổ chức Nhà nước quản lý, diện tích gần 70ha, có thể bố trí 39 ngàn căn hộ. Thành phố dự kiến lựa chọn nhà đầu tư, hướng tới khởi công trên nhóm đất này vào năm 2027.

Theo ông Tuấn, quy hoạch nhà ở xã hội còn phải tính đến trường học, y tế, cây xanh, kết nối giao thông và các tiện ích thiết yếu. Thành phố “không chỉ quan tâm đến số lượng” căn hộ mà còn chú trọng chất lượng khu nhà, môi trường sống, với mục tiêu có “hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội đồng bộ”. Những yếu tố này đặc biệt quan trọng với người lao động phải đi lại mỗi ngày giữa nơi ở và nhà máy.

Công nhân thuê trọ xa, Pouyuen muốn hợp tác làm nhà lưu trú

“Thực tế nhiều công nhân còn thuê nhà trọ xa nơi làm việc”, bà Phạm Thị Kim Thùy, công nhân Công ty TNHH Pouyuen Việt Nam, phản ánh. Theo bà, quãng đường đi làm dài khiến người lao động tốn thêm thời gian và chi phí sinh hoạt. Bà đề nghị Thành phố dành thêm quỹ đất phát triển nhà lưu trú gần khu công nghiệp.

Ngay tại Pouyuen, việc tự xây chỗ ở cho công nhân cũng không đơn giản. Ông Đặng Huy Cường, đại diện Công ty, cho biết đơn vị có đông lao động nhưng chuyên về sản xuất, không có kinh nghiệm đầu tư xây dựng hay vận hành nhà ở. Vì thế, ông đề nghị cho phép doanh nghiệp sản xuất “liên kết được với doanh nghiệp kinh doanh bất động sản” hoặc tổ chức đủ năng lực để làm nhà lưu trú.

Phó Giám đốc Sở Xây dựng Trần Chí Trung thừa nhận quy định hiện hành còn giới hạn nhóm chủ thể tham gia đầu tư loại hình này. Bộ Xây dựng đang rà soát các bất cập để đề xuất sửa Luật Nhà ở, còn TPHCM chuẩn bị cơ chế lựa chọn nhà đầu tư. Việc mở rộng đối tượng chỉ có thể triển khai khi có cơ sở pháp lý phù hợp.

Về nguồn cung trước mắt, ông Nguyễn Bá Khải, Phó Trưởng Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TPHCM, cho biết 9 dự án nhà lưu trú với khoảng 9 ngàn căn đã đi vào hoạt động. Thành phố đang hỗ trợ thêm 5 dự án quy mô 3.1 ngàn căn, đồng thời rà soát 23ha đất tại 11 khu công nghiệp để thu hút đầu tư. Mục tiêu đến năm 2030 là phát triển thêm 10 ngàn căn cho công nhân thuê.

Ông Hoàng Tùng, Trưởng Ban Đô thị HĐND TPHCM, nhấn mạnh hiệu quả phát triển nhà ở nằm ở việc có bao nhiêu gia đình thực sự có được chỗ ở ổn định.