MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Chính phủ Mỹ đóng cửa lần đầu tiên sau 6 năm: Khủng hoảng ngân sách leo thang

Washington, ngày 1/10 (giờ Mỹ) – Lúc 0h ngày 1/10 (11h trưa cùng ngày theo giờ Việt Nam), Chính phủ Mỹ chính thức ngừng hoạt động một phần sau khi Quốc hội thất bại trong việc thông qua dự luật chi tiêu tạm thời, đánh dấu lần đóng cửa đầu tiên kể từ năm 2019.

Động thái này ngay lập tức khiến hàng trăm nghìn nhân viên liên bang bị ảnh hưởng, nhiều cơ quan buộc phải ngừng hoạt động, đồng thời phơi bày tình trạng chia rẽ sâu sắc giữa hai đảng lớn tại Quốc hội Mỹ.

Bế tắc chính trị tại Quốc hội

Cuộc khủng hoảng ngân sách bùng nổ sau khi Thượng viện Mỹ bác bỏ cả hai dự luật chi tiêu tạm thời do Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ đưa ra.

Đảng Cộng hòa đề xuất gia hạn chi tiêu hiện tại đến ngày 21/11, nhằm có thêm thời gian đàm phán ngân sách đầy đủ cho năm tài khóa mới.

Đảng Dân chủ đưa ra dự luật thay thế, bao gồm việc gia hạn trợ cấp y tế theo Đạo luật Chăm sóc sức khỏe hợp túi tiền (Obamacare) và ngăn chặn Tổng thống Donald Trump rút lại một số khoản chi đã được phê duyệt.

Tuy nhiên, không phương án nào đạt đủ 60 phiếu thuận cần thiết tại Thượng viện (dự luật của Cộng hòa chỉ nhận được 55 phiếu). Kết quả này khiến ngân sách chính phủ chính thức hết hiệu lực vào nửa đêm 30/9, kích hoạt kịch bản đóng cửa.

Đụng độ gay gắt giữa hai đảng

Tổng thống Donald Trump cùng các lãnh đạo Cộng hòa cho rằng cần cắt giảm chi tiêu, đồng thời dùng việc đóng cửa như “cơ hội” để loại bỏ những chương trình và khoản ngân sách không mong muốn. Ông thậm chí còn cảnh báo chính quyền có thể sa thải nhân viên liên bang trong thời gian chính phủ ngừng hoạt động – điều chưa từng xảy ra trong các lần đóng cửa trước.

Lãnh đạo Dân chủ tại Quốc hội, như Thượng nghị sĩ Chuck Schumer và Hạ nghị sĩ Hakeem Jeffries, phản đối gay gắt, khẳng định việc chấm dứt trợ cấp liên bang cho Obamacare sẽ khiến hàng triệu người dân mất bảo hiểm y tế và chi phí khám chữa bệnh tăng vọt. Họ cũng bác bỏ cáo buộc của ông Trump rằng người nhập cư trái phép có thể hưởng lợi từ các chương trình như Medicare, Medicaid hay ACA, cho rằng luật pháp đã nghiêm cấm điều này.

Hệ quả từ việc đóng cửa

Việc chính phủ ngừng hoạt động sẽ kéo theo loạt tác động dây chuyền:

- Hàng trăm nghìn nhân viên liên bang buộc nghỉ việc hoặc làm việc không lương, chờ ngân sách được tái cấp.

- Một số dịch vụ thiết yếu vẫn tiếp tục vận hành, bao gồm bưu chính, an sinh xã hội, Lầu Năm Góc, Bộ An ninh nội địa, nhưng nhân viên có thể bị chậm lương.

Hai tổ chức công đoàn lớn – Liên đoàn Nhân viên Chính phủ Mỹ và Liên đoàn Nhân viên bang, hạt, thành phố – đã đệ đơn kiện Văn phòng Quản lý và Ngân sách cùng Giám đốc Russ Vought, cáo buộc cơ quan này vi phạm pháp luật khi đe dọa sa thải nhân viên trong giai đoạn chính phủ đóng cửa.

Bài học từ lịch sử

Lần gần nhất chính phủ Mỹ rơi vào tình trạng tương tự là giai đoạn 2018–2019, kéo dài tới 35 ngày – được xem là đợt đóng cửa lâu nhất trong lịch sử Mỹ hiện đại. Nguyên nhân khi đó xuất phát từ bất đồng về chính sách nhập cư dưới thời Tổng thống Trump. Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) ước tính sự kiện này đã khiến nền kinh tế thiệt hại khoảng 3 tỷ USD, tương đương 0,02% GDP.

So với bối cảnh 6 năm trước, lần đóng cửa hiện tại diễn ra ngay trong thời điểm kinh tế Mỹ đối diện nhiều thách thức: lạm phát dai dẳng, nguy cơ tăng trưởng chậm lại và thị trường lao động có dấu hiệu suy yếu.

Kết luận

Việc chính phủ Mỹ đóng cửa lần đầu tiên sau 6 năm cho thấy cuộc khủng hoảng ngân sách mới đang đặt ra những thách thức không nhỏ cho cả nền kinh tế và đời sống người dân. Sự đối đầu chính trị giữa hai đảng tiếp tục là rào cản lớn, khiến triển vọng đạt được một thỏa thuận toàn diện vẫn còn bỏ ngỏ.

Trong khi đó, hàng trăm nghìn nhân viên liên bang và nhiều hoạt động trọng yếu của chính phủ Mỹ phải chịu tác động trực tiếp – và càng kéo dài bao nhiêu, chi phí kinh tế – xã hội càng lớn bấy nhiêu.