Chiến tranh toàn diện cận kề?

Xung đột giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang khi cả hai bên liên tục mở rộng mục tiêu tấn công, làm gia tăng nguy cơ đối đầu quy mô lớn tại Trung Đông. Với thị trường tài chính, diễn biến mới không chỉ tạo sức ép lên giá năng lượng mà còn có thể ảnh hưởng đến nhóm doanh nghiệp dầu khí, vận tải và lạm phát toàn cầu.

Eo biển Hormuz một lần nữa trở thành tâm điểm khi nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu hiện hữu, trong khi giới phân tích đánh giá khả năng chiến tranh toàn diện vẫn chưa phải kịch bản cơ sở nhưng rủi ro đã tăng đáng kể.

Xung đột giữa Mỹ và Iran đã chuyển từ những cuộc đối đầu "ăn miếng trả miếng" thành một cuộc chiến cường độ cao. Theo các báo cáo, Iran phóng tên lửa nhằm vào các mục tiêu tại Jordan và các quốc gia vùng Vịnh, khiến 2 binh sĩ Mỹ thiệt mạng tại Jordan vào ngày 17/7, tiếp theo là thêm 1 binh sĩ thiệt mạng ở miền bắc Iraq. Mỹ đáp trả bằng một loạt không kích nhắm vào các cơ sở ven biển Iran, bao gồm hệ thống phòng không, kho tên lửa, máy bay không người lái và cơ sở hạ tầng cảng. Iran sau đó mở rộng danh sách mục tiêu tấn công sang 7 quốc gia trong khu vực, tuyên bố các cảng lớn tại các quốc gia Arab vùng Vịnh có thể trở thành mục tiêu tiếp theo.

Theo các nhà phân tích, cuộc xung đột đang bắt đầu vượt khỏi tầm kiểm soát của cả hai bên. Mặc dù Washington và Tehran dường như muốn duy trì đối đầu trong những giới hạn nhất định, xung đột hiện đang tiến gần tới thời điểm những giới hạn đó có thể bị phá vỡ. Vụ Iran phóng tên lửa nhằm vào thành phố Aqaba của Jordan vào ngày 19/7 là minh chứng rõ ràng cho nguy cơ này. Các mảnh vỡ tên lửa đã rơi xuống lãnh thổ Israel, đặt thêm nhiều mục tiêu chiến lược vào tình trạng nguy hiểm. Israel chưa trực tiếp tham gia nhưng đã cảnh báo sẽ đáp trả mạnh mẽ nếu Iran tấn công lãnh thổ.

Eo biển Hormuz vận chuyển 20-25% dầu thô toàn cầu, khiến bất kỳ gián đoạn nào cũng gây ảnh hưởng toàn cầu. Chi phí bảo hiểm hàng hóa qua eo biển này đã tăng đáng kể. Các tàu thương mại phải tìm tuyến đường thay thế, tăng chi phí vận chuyển. Ngành dầu khí, vận tải biển và logistics gặp áp lực lớn nhất. Ngành hàng không bị ảnh hưởng do phải tránh không phận xung đột. Thị trường dầu có thể chịu áp lực nếu xung đột tiếp tục leo thang.

Cả Mỹ và Iran dường như đều chưa sẵn sàng trở lại bàn đàm phán. Bộ ghi nhớ (MoU) được ký hồi tháng 6/2026 hiện không còn hiệu lực. Một chiến thắng quân sự mang tính quyết định của Mỹ vẫn là kịch bản xa vời, vì điều đó đòi hỏi triển khai lực lượng mặt đất với quy mô lớn hơn nhiều so với hiện tại. Tổng thống Trump cho biết không muốn tiến hành chiến dịch trên bộ, nhưng cũng nhấn mạnh "đôi khi cần một chiến dịch trên bộ". Vai trò trung gian của Pakistan và Qatar có thể trở nên quan trọng nếu thị trường dầu mỏ rơi vào trạng thái bất ổn và giá dầu tăng vượt 100 USD/thùng.