Chiến dịch "triệt hạ" nguồn thu của Tehran

Chính quyền Tổng thống Donald Trump vừa tung đòn trừng phạt trực diện vào Hengli – một trong những "gã khổng lồ" lọc dầu tư nhân của Trung Quốc – với cáo buộc tiếp tay cho dòng chảy dầu mỏ trị giá hàng tỷ USD từ Iran. Động thái này không chỉ nhắm vào một doanh nghiệp cụ thể mà còn là phát súng mở màn cho chiến dịch quét sạch "đội tàu bóng tối" đang giúp Tehran lách qua các khe cửa hẹp của lệnh cấm vận toàn cầu.

Khi các giấy phép miễn trừ hết hiệu lực, Washington đang thực hiện cam kết siết chặt nguồn cung tài chính của Iran, đẩy các nhà máy lọc dầu độc lập tại Trung Quốc vào thế kẹt giữa lợi nhuận giá rẻ và sự cô lập tài chính quốc tế.

Chiến dịch "triệt hạ" nguồn thu của Tehran

Chính quyền Tổng thống Mỹ đã mở rộng chiến dịch trừng phạt, nhắm trực tiếp vào Nhà máy lọc dầu Hengli tại Đại Liên – đơn vị bị cáo buộc mua lượng lớn dầu thô từ Iran. Cùng lúc, khoảng 40 công ty vận tải và tàu thuyền thuộc “đội tàu bóng tối” cũng bị đưa vào danh sách trừng phạt.

Đây không còn là động thái đơn lẻ mà là bước đi có tính hệ thống: khóa dòng tiền, bóp nghẹt logistics và hạn chế đầu ra của dầu Iran trên thị trường quốc tế.

Bộ Tài chính Mỹ nhấn mạnh mục tiêu xuyên suốt là làm suy yếu nguồn tài chính của Tehran bằng cách chặn mọi mắt xích trong chuỗi cung ứng năng lượng.

Trung Quốc phản ứng, nhưng bài toán không dễ

Phía Trung Quốc lập tức phản đối, cho rằng các biện pháp này mang tính đơn phương và bị “vũ khí hóa” trong thương mại. Tuy nhiên, thực tế cho thấy các lệnh trừng phạt đã tạo ra những xáo trộn nhất định.

Các nhà máy lọc dầu tư nhân – chiếm khoảng 1/4 công suất lọc dầu của Trung Quốc – vốn hoạt động với biên lợi nhuận mỏng, nay càng chịu áp lực khi việc nhập dầu trở nên phức tạp hơn. Một số đơn vị buộc phải đổi tên sản phẩm hoặc điều chỉnh kênh phân phối để tránh rủi ro.

Dù vậy, giới phân tích cho rằng nhóm này chưa chịu tác động toàn diện, do mức độ phụ thuộc vào hệ thống tài chính Mỹ còn hạn chế. Muốn tạo sức ép lớn hơn, Washington có thể phải mở rộng trừng phạt sang hệ thống ngân hàng.

Dòng chảy dầu Iran trước “bài test” mới

Dữ liệu cho thấy Trung Quốc vẫn là khách hàng lớn nhất của dầu Iran, chiếm hơn 80% lượng xuất khẩu trong năm 2025. Điều này khiến mọi động thái siết chặt đều có khả năng tác động trực tiếp tới thị trường năng lượng toàn cầu.

Gần đây, các nhà máy lọc dầu nhỏ tại Trung Quốc thậm chí phải mua dầu Iran với giá cao hơn dầu Brent, do biến động chính sách và nguồn cung bị gián đoạn. Việc Mỹ chấm dứt miễn trừ trừng phạt trên biển càng làm gia tăng áp lực chi phí.

Trong bối cảnh đó, thị trường năng lượng bước vào giai đoạn nhạy cảm hơn: nguồn cung bị bó hẹp, chi phí vận chuyển tăng, còn rủi ro địa chính trị chưa hạ nhiệt.

Đòn trừng phạt mới không chỉ nhắm vào Iran, mà còn gửi tín hiệu rõ ràng về việc Mỹ sẵn sàng mở rộng phạm vi kiểm soát sang cả các đối tác trung gian.