Châu Á "nghẹt thở" trong vòng xoáy chi phí

Xung đột vùng Vịnh không chỉ dừng lại ở tiếng súng, nó đang trực tiếp thẩm thấu vào từng kiện hàng và hóa đơn sản xuất tại châu Á. Khi chi phí đầu vào chạm đỉnh nhiều thập kỷ và chuỗi cung ứng bị kéo giãn tới hạn, các nền kinh tế từ Nhật Bản đến Việt Nam đang phải đối mặt với một thực tế khắc nghiệt: Cơn sốt tích trữ hiện tại có thể chỉ là khúc dạo đầu cho một giai đoạn đình trệ dài hạn.

Bất chấp các chỉ số PMI bề nổi có vẻ khởi sắc, việc Maersk bỏ eo biển Hormuz và phí container vọt thêm 2.000 USD đang bóc trần sự tổn thương sâu sắc của công xưởng thế giới trước các biến số địa chính trị.

Châu Á "nghẹt thở" trong vòng xoáy chi phí

Tăng trưởng toàn cầu giảm sút trước sức ép chi phí từ Trung Đông

Sau khi xung đột Trung Đông bùng phát cuối tháng 2/2026, tác động từ khu vực vùng Vịnh đang lan nhanh tới các trung tâm sản xuất châu Á. Từ Nhật Bản, Hàn Quốc đến Đài Loan, Indonesia hay Việt Nam, doanh nghiệp đồng loạt đối mặt chi phí đầu vào tăng mạnh chưa từng thấy trong nhiều năm.

Dữ liệu PMI sản xuất tháng 4 cho thấy một nghịch lý đáng chú ý: nhiều nền kinh tế ghi nhận chỉ số cải thiện, nhưng động lực không đến từ nhu cầu tiêu dùng mà chủ yếu xuất phát từ hoạt động tích trữ hàng tồn kho.

Do lo ngại thiếu nguyên liệu và giá cả tiếp tục leo thang, các doanh nghiệp tăng tốc gom hàng, kéo PMI đi lên trong ngắn hạn. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng đây chỉ là “lớp vỏ tích cực” che phủ áp lực thực sự bên dưới.

Tại Đài Loan, chi phí đầu vào tăng mạnh nhất trong hơn hai thập kỷ. Hàn Quốc ghi nhận mức tăng giá nguyên liệu kỷ lục, trong khi Nhật Bản và Indonesia cũng chứng kiến giá đầu vào leo lên vùng cao nhất nhiều năm.

Áp lực không chỉ đến từ dầu mỏ. Sau khi eo biển Hormuz rơi vào tình trạng tắc nghẽn, nhiều hãng tàu quốc tế buộc phải đổi hướng vận chuyển qua mũi Hảo Vọng, kéo dài thời gian giao hàng tuyến Á - Âu thêm từ 8-15 ngày. Phụ phí container tăng mạnh khiến chi phí logistics tiếp tục đội lên.

Theo các tổ chức theo dõi chuỗi cung ứng toàn cầu, hơn 3.600 nhóm hàng hóa đang đối mặt nguy cơ gián đoạn, từ nhựa, hóa chất, cao su tổng hợp đến nguyên liệu nông nghiệp. Tổng giá trị hàng hóa bị ảnh hưởng được ước tính lên tới hàng trăm tỷ USD.

Điều đáng lo ngại là cú sốc lần này đang đánh trúng điểm yếu cố hữu của châu Á: phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu và chuỗi cung ứng xuyên biên giới.

Các nền kinh tế như Indonesia, Philippines hay Ấn Độ được đánh giá dễ tổn thương hơn do phụ thuộc mạnh vào dầu nhập khẩu. Trong khi đó, Hàn Quốc, Trung Quốc và Malaysia có phần ổn định hơn nhờ nguồn dự trữ năng lượng lớn hơn.

Trường hợp Đài Loan cho thấy rủi ro chuỗi cung ứng ngày càng khó lường. Chỉ riêng nguy cơ thiếu hụt khí helium từ Qatar cũng đủ tạo áp lực lên ngành điện tử - lĩnh vực chiếm hơn 25% kinh tế hòn đảo này.

Tại Việt Nam, đơn hàng mới trong tháng 4 đã giảm lần đầu sau 8 tháng tăng liên tiếp. Indonesia ghi nhận sản lượng co lại, còn Ấn Độ chứng kiến tốc độ cải thiện kinh doanh chậm nhất gần 4 năm.

Không dừng ở năng lượng, làn sóng tăng giá hiện lan sang cả hóa chất và nông nghiệp. Giá urê tăng khoảng 30% chỉ sau một tháng, trong khi nguyên liệu hóa dầu phục vụ sản xuất nhựa và dệt may rơi vào tình trạng thiếu hụt.

Giới phân tích cho rằng nguy cơ lớn nhất hiện nay nằm ở vòng xoáy chi phí. Khi doanh nghiệp phải tích trữ nguyên liệu với giá cao, chi phí sản xuất sẽ tiếp tục bị đẩy lên, kéo theo áp lực lạm phát và nguy cơ giảm nhu cầu tiêu dùng toàn cầu.

Ngay cả khi căng thẳng Trung Đông sớm hạ nhiệt, những đứt gãy về vận tải và hạ tầng năng lượng cũng khó thể khôi phục trong thời gian ngắn. Điều đó đồng nghĩa áp lực chi phí nhiều khả năng vẫn sẽ đè nặng lên các nền kinh tế châu Á trong nhiều quý tới.