"Châu Á bệnh phu": Cuộc khủng hoảng cấu trúc tại Thái Lan

Thái Lan, nền kinh tế lớn thứ hai Đông Nam Á, đang trải qua giai đoạn suy thoái trầm trọng nhất trong nhiều thập kỷ. Hình ảnh bà Tipvimol Wanitthaphan, 57 tuổi, lầm lũi dọn dẹp quán ăn vắng khách tại Bangkok sau 4 năm cầm cự, chính là lát cắt chân thực cho sự sụt giảm sức mua đang bóp nghẹt đời sống người dân.

"Động cơ" kinh tế đồng loạt lỗi nhịp

Từng là một "con hổ châu Á" đầy kiêu hãnh, vinh quang của Thái Lan giờ chỉ còn là dĩ vãng. Các chuyên gia kinh tế tại Kasikornbank và Kiatnakin Phatra Securities cảnh báo đây không còn là biến động chu kỳ, mà là một khủng hoảng cấu trúc sâu sắc.

"Châu Á bệnh phu": Cuộc khủng hoảng cấu trúc tại Thái Lan

Ba trụ cột chính của nền kinh tế đang cùng lúc rơi vào bế tắc:

Sản xuất: Các "ông lớn" ô tô như Nissan, Honda, Suzuki liên tục đóng cửa hoặc thu hẹp quy mô nhà máy. Thái Lan đang dần mất vị thế trung tâm lắp ráp khu vực vào tay các đối thủ mới nổi.

Bất động sản & Tiêu dùng: Thị trường nhà đất ảm đạm nhất trong 30 năm. Nhu cầu tiêu dùng yếu đến mức chỉ số CPI năm 2025 ghi nhận mức giảm lần đầu tiên.

Du lịch: Dù đón gần 33 triệu lượt khách năm 2025, con số này vẫn thấp xa mức đỉnh 2019. Những lo ngại về an ninh và sự cạnh tranh gay gắt từ Việt Nam, Nhật Bản khiến ngành du lịch phục hồi chậm chạp.

Những nút thắt "chết người" từ nội tại

Sự sa sút của Thái Lan không chỉ đến từ bên ngoài mà còn do những vấn đề nội tại tích tụ qua nhiều năm:

Nợ hộ gia đình: Chiếm gần 90% GDP – mức cao kỷ lục tại châu Á, khiến người dân như bà Tipvimol hay chị Tewanaree phải thắt lưng buộc bụng, chỉ dám chi tiêu tối thiểu cho con cái.

Khủng hoảng nhân khẩu học: Tỷ lệ sinh năm 2025 thấp nhất trong 75 năm qua. Lực lượng lao động già hóa và co hẹp đang khiến Thái Lan mất đi lợi thế cạnh tranh về nhân công.

Bất ổn chính trị: Việc thay đổi 3 Thủ tướng trong 3 năm đã khiến niềm tin vào thể chế sụt giảm nghiêm trọng, làm gián đoạn các chính sách phát triển dài hạn.

Lối thoát nào cho kỷ nguyên mới?

Để không bị lãng quên trong chuỗi cung ứng toàn cầu, giới chuyên gia nhận định Thái Lan cần một cuộc "đại phẫu" kinh tế:

Loại bỏ chính sách bảo hộ và nới lỏng giới hạn đầu tư nước ngoài.

Chuyển dịch từ lắp ráp truyền thống sang các ngành công nghệ cao như dược phẩm, trung tâm dữ liệu (Data Center) và công nghệ sinh học.

Nâng cấp hạ tầng và cải cách tiền lương để kích thích tiêu dùng bền vững.

Như nhà kinh tế Burin Adulwattana đã cảnh báo, nếu không hành động ngay, danh xưng "người bệnh của châu Á" sẽ còn đeo bám Thái Lan trong một thời gian dài.