Cấu trúc lại cán cân thương mại đậu tương Mỹ – Trung: Brazil đang chiếm lĩnh thị phần chiến lược

Năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong dòng chảy thương mại đậu tương toàn cầu khi xuất khẩu sang Trung Quốc – thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới – ghi nhận mức chênh lệch kỷ lục giữa Hoa Kỳ và Brazil.

 

Theo số liệu thương mại, Brazil xuất khẩu sang Trung Quốc khoảng 87 triệu tấn đậu tương, trong khi Hoa Kỳ chỉ đạt khoảng 7 triệu tấn. Mức chênh lệch lên tới 80 triệu tấn phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong cấu trúc cung ứng toàn cầu.

Nếu nhìn lại giai đoạn trước năm 2018 – thời điểm căng thẳng thương mại Mỹ - Trung leo thang dưới thời Tổng thống Donald Trump – thị phần giữa hai nước gần như cân bằng. Tuy nhiên, kể từ đó đến nay, khoảng cách sản lượng đã mở rộng từ gần bằng 0 lên khoảng 65–80 triệu tấn mỗi năm, củng cố vai trò của Brazil như nguồn cung chủ lực cho Trung Quốc.

 

Trung Quốc còn phụ thuộc vào đậu tương Mỹ?

Về mặt cấu trúc thương mại, Trung Quốc đã đa dạng hóa nguồn nhập khẩu và giảm đáng kể mức độ phụ thuộc vào Mỹ. Brazil hiện sở hữu lợi thế rõ rệt nhờ:

Quy mô sản xuất lớn và mở rộng nhanh

Chi phí cạnh tranh

Hệ thống logistics phục vụ trực tiếp thị trường châu Á

Quan hệ thương mại ổn định hơn trong bối cảnh địa chính trị phân cực

Trong bối cảnh đó, đậu tương Mỹ không còn giữ vị thế “nguồn cung bắt buộc” như trước đây.

 

Rủi ro đối với cán cân cung – cầu của Mỹ

Vấn đề cốt lõi nằm ở tổng xuất khẩu của Hoa Kỳ. Nếu trong năm 2026, Trung Quốc không mua tối thiểu khoảng 20 triệu tấn, tổng xuất khẩu đậu tương Mỹ có thể giảm xuống dưới 41 triệu tấn (tương đương dưới 1,5 tỷ giạ).

Kịch bản này sẽ dẫn tới:

Gia tăng tồn kho nội địa

Áp lực điều chỉnh diện tích gieo trồng

Suy yếu giá đậu tương trên sàn CBOT

Ảnh hưởng lan tỏa sang nhóm nông sản liên quan (khô đậu, dầu đậu)

 

Hàm ý kinh tế vĩ mô

Sự dịch chuyển thương mại hiện nay không đơn thuần là yếu tố cung – cầu ngắn hạn mà phản ánh xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Trung Quốc đang ưu tiên ổn định nguồn cung từ Nam Mỹ, trong khi Mỹ đối mặt với thách thức cạnh tranh và rủi ro chính sách.

Nếu không có yếu tố bất thường như thời tiết cực đoan tại Brazil hoặc sự thay đổi đáng kể trong quan hệ thương mại song phương, xu hướng suy giảm thị phần của Mỹ tại Trung Quốc nhiều khả năng sẽ tiếp diễn.

Trong dài hạn, câu chuyện đậu tương không chỉ là nông sản, mà là thước đo cho sự dịch chuyển quyền lực thương mại trong nền kinh tế toàn cầu.