Căng thẳng lên đỉnh giữa Ấn Độ - Mỹ

Dù ông Donald Trump và Thủ tướng Narendra Modi từng thể hiện mối quan hệ thân thiết gọi nhau là anh em, quan hệ Mỹ–Ấn đang ở mức căng thẳng nhất trong hai thập niên qua. Trump liên tiếp áp thuế cao lên hàng nhập khẩu Ấn Độ, đặc biệt là dầu Nga, để ép New Delhi rút khỏi Nga; trong khi đó, Ấn Độ kiên quyết bảo vệ tính tự chủ chiến lược và ưu tiên an ninh năng lượng cho 1,4 tỷ dân của mình.

I. Thuế quan đòn phủ đầu

Cuối tháng 7, Tổng thống Trump áp thuế 25% lên hầu hết hàng nhập khẩu Ấn Độ, rồi nhân đôi lên 50% vì Ấn Độ mua dầu Nga để đảm bảo an ninh năng lượng. Ấn Độ phản ứng mạnh mẽ: khẳng định nhập khẩu dựa trên thị trường, vì an ninh năng lượng của 1,4 tỷ dân, tố Mỹ “bất công, không công bằng” và sẵn sàng bảo vệ lợi ích quốc gia. Hậu quả hàng loạt nông sản, dược phẩm và hàng tiêu dùng Ấn Độ chịu thiệt hại; hàng triệu doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSMEs) đứng trước nguy cơ giảm đơn hàng xuất khẩu.

II. Bế tắc trong đàm phán thương mại

Mặc dù hai bên đã bàn chuyện thỏa thuận thương mại song phương, “không thỏa thuận nào được ký kết” do bất đồng về bảo hộ nông nghiệp, dữ liệu số và mở cửa thị trường cho dược phẩm – công nghệ Mỹ. Trong khi nhiều nước đang chịu thuế thấp hơn, Ấn Độ từ chối nhượng bộ để bảo vệ nền nông nghiệp và hàng triệu doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSMEs).

III. Tự chủ chiến lược và quan hệ với Nga

Trump muốn cô lập Moscow bằng cách đẩy Ấn Độ ra khỏi BRICS và cắt nguồn thu cho Nga, nhưng New Delhi khẳng định không từ bỏ chính sách không liên kết đã ăn sâu trong ngoại giao Ấn Độ kể từ 1947. Ấn Độ duy trì nhập khẩu khoảng 2 triệu thùng dầu thô mỗi ngày từ Nga và nguồn cung vũ khí hàng đầu. Hồi tháng 7/2024, Nga trao tặng Modi Huân chương Thánh Andrew – dấu ấn sâu đậm trong hợp tác quốc phòng–năng lượng. Ấn Độ đang gia tăng tiếp xúc cấp cao với Nga, tỏ rõ quyết tâm không từ bỏ đối tác lâu năm.Chính sách siết chặt visa lao động chất lượng cao khiến hàng chục nghìn kỹ sư, sinh viên Ấn Độ chịu ảnh hưởng, Trump tiếp đón Tướng Asim Munir, cho thấy Mỹ đang ấm lên với Islamabad – đối thủ lâu năm của New Delhi, ngoài ra ông tuyên bố đóng vai nhà hòa giải ngừng bắn với Pakistan, khiến Modi bị chỉ trích vì thiếu minh bạch và giữ lập trường “giải quyết song phương” truyền thống.

IV. Kết luận

Quan hệ Mỹ–Ấn đã rơi vào vùng xám phức tạp dù có nền tảng chiến lược sâu rộng. Chiến thuật thuế quan của Trump tuy nhằm ép Ấn Độ rời bỏ Nga, nhưng lại củng cố quyết tâm tự chủ chiến lược và tăng cường quan hệ với Moscow của New Delhi. Đàm phán thương mại đình trệ, bất đồng về visa và sự dịch chuyển trong quan hệ Mỹ–Pakistan càng làm bức tranh tương lai thêm mờ mịt. Trong dài hạn, chỉ khi nào Washington và New Delhi đạt được thỏa hiệp về tiếp cận thị trường và Ấn Độ giảm dần phụ thuộc vào Nga, hoặc có thay đổi lớn về chính sách tại Mỹ, quan hệ song phương mới có cơ hội ấm lại.