Bộ trưởng Xây dựng: Một số nhà thầu trúng nhiều dự án rồi 'bán thầu'

Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết một số nhà thầu trúng nhiều dự án nhưng không đủ năng lực thi công, dẫn đến tình trạng "bán thầu" và phải bị xử lý nghiêm.

Sáng 12/11, tại phiên chất vấn Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn, đại biểu Tạ Văn Hạ, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội, nêu tình trạng nhà thầu trúng dự án nhưng không trực tiếp thi công mà giao lại qua nhiều tầng trung gian, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.

Theo ông Hạ, qua mỗi tầng trung gian, nhà thầu phải trích lại một tỷ lệ phần trăm giá trị hợp đồng. Đơn vị trực tiếp thi công cuối cùng phải gánh các khoản chi phí này, đồng thời chịu rủi ro khi giá vật liệu và chi phí xây dựng biến động.

"Tình trạng này dẫn đến dự án bị đội vốn, thậm chí bị chiếm dụng vốn, chậm thanh toán và phát sinh nợ đọng", đại biểu nói, đề nghị làm rõ trách nhiệm và giải pháp khắc phục.

Được Chủ tịch Quốc hội chỉ định trả lời chất vấn, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh thừa nhận tình trạng nhà thầu trúng nhiều dự án nhưng không đủ năng lực thực tế để thi công, phải giao lại công việc cho đơn vị khác.

Theo ông, để đáp ứng điều kiện dự thầu, nhiều doanh nghiệp liên danh với nhau, sử dụng năng lực tổng hợp của các thành viên để tham gia đấu thầu. Tuy nhiên, sau khi trúng thầu, năng lực thực tế của một số nhà thầu không đáp ứng yêu cầu thực hiện dự án.

"Vừa qua, có những nhà thầu nhờ liên danh nên trúng rất nhiều dự án, nhưng năng lực chỉ nằm trong năng lực liên danh, còn năng lực thực tiễn của một số nhà thầu thì không đảm bảo, dẫn đến tình trạng bán thầu", ông nói.

Bộ trưởng cho biết quy trình xét duyệt nhà thầu theo Luật Đấu thầu đã quy định chặt chẽ về năng lực tài chính, máy móc, thiết bị và nhân lực, song vẫn xảy ra tình trạng giao thầu lại. Các cơ quan kiểm tra đã vào cuộc, nhưng việc phát hiện, xử lý còn gặp khó khăn.

Ông nhấn mạnh trách nhiệm trước hết thuộc về đơn vị thi công và các vi phạm phải được xử lý nghiêm. Chủ đầu tư cũng phải chịu trách nhiệm nếu không kiểm soát chặt chẽ tiến độ, chất lượng công trình và hoạt động của các nhà thầu.

Bên cạnh tình trạng "bán thầu", Bộ trưởng Xây dựng đề cập bất cập trong cạnh tranh về giá. Một số liên danh trúng thầu với mức giảm giá chỉ 0,5-1% so với giá gói thầu. Ông cho rằng mức tiết giảm này còn thấp, trong khi các công trình trọng điểm được Quốc hội cho phép chỉ định thầu và tiết giảm 5% về cơ bản đã phát huy hiệu quả.

Để khắc phục tồn tại nêu trên, Bộ Xây dựng sẽ tham gia xây dựng nghị định hướng dẫn khi Luật Đấu thầu được sửa đổi, nhằm siết chặt việc lựa chọn, quản lý nhà thầu, bảo đảm đấu thầu khách quan và hạn chế vi phạm.

Liên quan tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, Bộ trưởng Xây dựng cho biết đến hết tháng 10, tỷ lệ giải ngân đạt khoảng 74%, cao hơn cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, một số địa phương vẫn chậm giải ngân do vướng mắc giải phóng mặt bằng, biến động giá vật liệu, thiếu nhân lực và nguồn cung vật liệu xây dựng.

Ngoài ra, việc chậm công bố chỉ số giá xây dựng, thời tiết bất lợi cùng những hạn chế trong quản lý, điều hành của một số chủ đầu tư cũng ảnh hưởng đến tiến độ thi công.

Nhóm vấn đề liên quan tài chính sẽ được Quốc hội chất vấn đến 10h30, sau đó Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân sẽ đăng đàn trả lời chất vấn.