Bắt Phó TGĐ Nhiệt điện Quảng Ninh: Lộ “công nghệ” biến khí thải vượt chuẩn thành đạt chuẩn

Một mắt xích quan trọng trong đường dây “bẻ cong dữ liệu môi trường” vừa bị bóc gỡ, khi cơ quan điều tra khởi tố hàng loạt cá nhân liên quan, trong đó có lãnh đạo doanh nghiệp nhiệt điện lớn.

Theo Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an, vụ án đã dẫn đến việc khởi tố 74 bị can thuộc 59 doanh nghiệp trên cả nước. Đáng chú ý, gần 160 trạm quan trắc môi trường bị phát hiện đã bị can thiệp để che giấu thực trạng xả thải.

“Phù phép” số liệu: Từ vượt ngưỡng thành… đạt chuẩn

Trong số các bị can có Lê Việt Cường – Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Nhiệt điện Quảng Ninh.

Cơ quan điều tra xác định, doanh nghiệp này sở hữu 3 trạm quan trắc khí thải và đã sử dụng phần mềm để can thiệp trực tiếp vào dữ liệu. Kết quả là các chỉ số ô nhiễm bị “hạ thấp” đáng kể – có trường hợp chỉ còn một nửa, thậm chí một phần ba so với thực tế.

Mục tiêu rất rõ: đảm bảo số liệu truyền về cơ quan quản lý luôn nằm trong giới hạn cho phép.

Tại cơ quan công an, ông Cường thừa nhận việc điều chỉnh hệ số khí thải nhằm giúp thông số báo cáo “đạt chuẩn”.

Không chỉ nhiệt điện: Doanh nghiệp môi trường cũng “nhúng chàm”

Sai phạm không chỉ dừng lại ở các nhà máy phát thải lớn như nhiệt điện, thép, nhôm… mà còn lan sang cả những doanh nghiệp xử lý môi trường – vốn được xem là tuyến phòng thủ chống ô nhiễm.

Điển hình là Công ty Biwase – đơn vị từng quảng bá sở hữu công nghệ xử lý rác thải hiện đại, tuần hoàn. Tuy nhiên, cơ quan điều tra xác định chính hệ thống quan trắc tại đây cũng bị can thiệp.

Do lo ngại bị xử phạt hoặc đình chỉ hoạt động khi chỉ số vượt ngưỡng, lãnh đạo công ty đã chủ động “đặt hàng” bên cung cấp thiết bị để điều chỉnh dữ liệu, giữ cho các báo cáo luôn “đẹp”.

Nhà cung cấp thiết bị: “Người trong cuộc” của gian lận

Một điểm đáng chú ý là vai trò của Công ty cổ phần kỹ thuật môi trường Việt An – đơn vị chiếm hơn 50% thị phần cung cấp hệ thống quan trắc.

Không chỉ cung cấp thiết bị, doanh nghiệp này còn bị cáo buộc trực tiếp hướng dẫn khách hàng cách can thiệp số liệu.

Theo lời khai của lãnh đạo công ty:

Thậm chí, các đối tượng thừa nhận hầu hết thiết bị quan trắc trên thị trường đều có thể bị “bóp méo” nếu có chủ đích.

Từ xả thải lén lút sang “làm giả cả hệ thống giám sát”

Theo Thân Văn Hải, đây là dạng vi phạm đặc biệt nguy hiểm. Nếu trước đây doanh nghiệp chỉ lén xả thải, thì nay họ can thiệp trực tiếp vào hệ thống giám sát tự động – vốn là “mắt thần” của cơ quan quản lý.

Hệ quả là:

Nói cách khác, một “bức tranh môi trường giả tạo” đã được dựng lên có hệ thống.

Siết lại toàn bộ hệ thống quan trắc

Trước quy mô và tính chất nghiêm trọng của vụ án, cơ quan chức năng cho biết sẽ tiến hành rà soát toàn diện các trạm quan trắc môi trường trên cả nước.

Mục tiêu không chỉ là xử lý sai phạm, mà còn khắc phục lỗ hổng kỹ thuật và quản lý – nhằm đảm bảo dữ liệu môi trường thực sự phản ánh đúng thực trạng, thay vì trở thành công cụ bị thao túng.

Vụ án không chỉ phơi bày hành vi gian lận của một vài doanh nghiệp, mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về tính minh bạch của toàn bộ hệ thống giám sát môi trường hiện nay.