24HMONEY đã kiểm duyệtBao giờ Việt Nam làm chủ ngành đường sắt?
Ngành đường sắt Việt Nam đối mặt nhu cầu thay thế hàng nghìn đầu máy, toa xe và đầu tư lớn cho các tuyến tốc độ cao, đô thị đến năm 2050. Tuy nhiên, năng lực sản xuất trong nước còn hạn chế, buộc VNR phải triển khai dự án Tổ hợp công nghiệp đường sắt hơn 17.500 tỷ đồng nhằm làm chủ công nghệ, tăng nội địa hóa và giảm phụ thuộc nhập khẩu.
Dù ngành đường sắt đóng vai trò huyết mạch, năng lực công nghiệp nội địa vẫn chỉ quanh quẩn với việc sửa chữa và lắp ráp. Giấc mơ "đường sắt made in Việt Nam" vẫn còn xa vời khi chúng ta chưa thể sản xuất đầu máy điện, đóng mới toa xe chuyên dụng, và hoàn toàn vắng bóng trên bản đồ xuất khẩu quốc tế.
Theo tính toán của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR), toàn ngành hiện có 258 đầu máy, gần 1.000 toa xe khách và hơn 4.300 toa xe hàng. Tuy nhiên, đến cuối năm 2025, ít nhất 114 đầu máy, 1.472 toa xe hàng và 168 toa khách sẽ hết niên hạn, buộc phải loại bỏ.
Trong khi đó, Quy hoạch mạng lưới đường sắt đến 2050 đặt mục tiêu xây dựng 25 tuyến với hơn 6.300 km chiều dài, bao gồm 18 tuyến mới. Riêng đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam dự kiến cần tới 1.100 toa xe EMU; hệ thống đường sắt đô thị cần gần 1.500 toa; cùng hàng trăm đầu máy và hàng nghìn toa xe hàng, toa khách cho các tuyến điện khí hóa.
Nhu cầu khổng lồ này phơi bày thực trạng đáng lo: công nghiệp đường sắt trong nước hiện chỉ dừng ở sửa chữa, thay thế thiết bị cũ, chưa sản xuất được đầu máy điện, chưa có sản phẩm xuất khẩu, năng lực đóng mới toa xe hàng vẫn èo uột.
Để tháo gỡ, VNR đã trình dự án Tổ hợp công nghiệp đường sắt tại Hà Nội với quy mô 250 ha, vốn đầu tư hơn 17.500 tỷ đồng, kỳ vọng biến Việt Nam từ “người sửa chữa” thành “người sản xuất”. Tổ hợp sẽ bao gồm nhà máy sản xuất – lắp ráp phương tiện, trung tâm nghiên cứu đổi mới sáng tạo, khu bảo trì sửa chữa, và kết nối trực tiếp với đường sắt quốc gia.
Theo kế hoạch, tổ hợp sẽ nhận chuyển giao công nghệ, từng bước làm chủ sản xuất đầu máy, toa xe dưới 200 km/h và toa xe đô thị. Công suất dự kiến mỗi năm: 10 đầu máy diesel hoặc năng lượng sạch, 15 đầu máy điện, 50 toa khách, 60 toa khách tốc độ 160 km/h, 300 toa hàng, 200 toa metro.
Dự án cũng đặt ra lộ trình nội địa hóa: giai đoạn 2029-2031 tập trung lắp ráp, sản xuất đoàn tàu EMU và toa khách tốc độ 160 km/h; từ 2032 đến 2035 bắt đầu làm chủ sản xuất toa xe và đầu máy điện, nâng tỷ lệ nội địa hóa 30%; đến 2050, mục tiêu đạt 80%, chủ động vật tư và phụ tùng trong nước.
Để hiện thực hóa, VNR kiến nghị nhiều cơ chế đặc thù như chỉ định thầu công nghệ cao, rút ngắn thủ tục giải phóng mặt bằng, bổ sung vốn điều lệ và huy động xã hội hóa.
Thực tế cho thấy, nếu không nhanh chóng làm chủ công nghệ, giấc mơ đường sắt tốc độ cao sẽ vẫn phụ thuộc nhập khẩu, trong khi ngành đường sắt tiếp tục ì ạch trong cái bóng của quá khứ.
Nhà đầu tư lưu ý
Bạn muốn trở thành VIP/PRO trên 24HMONEY?
Bấm vào đây để liên hệ 24HMoney ngay
Từ khóa hot
Bàn tán về thị trường