Bắc Kinh nắm nhiều “quân bài” đáp trả Mỹ

Căng thẳng Mỹ - Iran leo thang đẩy khối tài sản rủi ro vào vòng xoáy mới. Trung Quốc nắm trong tay các công cụ trả đũa kinh tế trọng yếu.

Mỹ vừa áp đặt trừng phạt lên gần 60 thực thể liên quan Iran, trong đó nhiều công ty Trung Quốc bị nhắm mục tiêu. Bắc Kinh có những công cụ đáp trả nếu căng thẳng leo thang.

Ngày 24/8/2026, Mỹ áp đặt trừng phạt lên gần 60 thực thể có liên hệ với Iran, bao gồm các lĩnh vực tài sản kỹ thuật số, công nghệ, vàng, hàng không và vận tải biển. Mục tiêu là cắt đứt huyết mạch kinh tế của Tehran. Bộ Ngoại giao Trung Quốc lập tức lên án, gọi đây là các biện pháp trừng phạt đơn phương bất hợp pháp. Mỹ cũng phát tín hiệu sẵn sàng áp dụng trừng phạt thứ cấp với các quốc gia từ chối cắt đứt quan hệ kinh tế với Iran.

Hơn một chục thực thể và cá nhân tại Hong Kong và đại lục Trung Quốc bị nêu tên, chủ yếu liên quan mua sắm thiết bị nhạy cảm hoặc vận chuyển dầu Iran. Công ty Sweet Ocean tại Hong Kong bị cáo buộc đóng vai trò trung gian mua sắm thiết bị quang học laser cho Đại học Malek Ashtar ở Iran. Các công ty Feili, Minvur và Feisu bị liên kết với hoạt động này. Riqueza và Lilimoon Navigation bị cáo buộc sở hữu tàu chuyên vận chuyển dầu thô Iran tới Trung Quốc, khách hàng mua dầu lớn nhất của Iran.

Các ngành chịu ảnh hưởng trực tiếp bao gồm vận tải biển, năng lượng, công nghệ cao và tài chính. Các công ty vận tải biển, dầu khí và công nghệ Trung Quốc hoạt động với Iran đều có thể bị ảnh hưởng. Ngành năng lượng Trung Quốc đặc biệt chịu tác động do Iran là một trong những nhà cung cấp dầu thô quan trọng. Nếu trừng phạt thứ cấp được áp dụng, các công ty bị nhắm mục tiêu sẽ mất quyền truy cập hệ thống tài chính Mỹ.

Nếu căng thẳng leo thang, Trung Quốc có thể phát hành lệnh ngăn chặn yêu cầu các công ty phớt lờ lệnh trừng phạt Mỹ. Bắc Kinh từng sử dụng công cụ này để đáp trả trừng phạt đối với Hengli Petrochemical vì mua dầu Iran. Lá bài chiến lược của Bắc Kinh là kiểm soát xuất khẩu đất hiếm, có thể hạn chế cung cấp cho các thực thể Mỹ liên quan quốc phòng và công nghệ cao. Thêm vào đó, Trung Quốc có thể mở rộng Hệ thống Thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới để giảm phụ thuộc vào mạng lưới thanh toán USD của Mỹ, thông qua gia tăng thanh toán song phương bằng đồng nội tệ.

Mức độ leo thang của căng thẳng phụ thuộc vào việc Mỹ có tiếp tục nhắm mục tiêu vào các ngân hàng và công ty vận tải biển lớn của Trung Quốc hay chỉ dừng lại ở các công ty quy mô nhỏ hơn. Nếu Trung Quốc thực hiện lệnh ngăn chặn rộng rội, các công ty nước ngoài có thể gặp khó khăn trong hoạt động tại Trung Quốc. Sự leo thang trong căng thẳng kinh tế này cũng có thể ảnh hưởng đến giá dầu thô và chi phí nhập khẩu của các nước thứ ba.