#Kinh doanh

24HMONEY đã kiểm duyệt

Áp lực tiến độ các dự án hạ tầng trước “bài toán” chi phí nhân công

Yêu cầu đẩy nhanh tiến độ thi công và giải ngân tại hàng loạt dự án hạ tầng giao thông đang kéo theo nhu cầu lớn về lao động. Trong khi đó, tình trạng thiếu nhân lực, nhất là thợ lành nghề, cùng khoảng cách giữa đơn giá nhân công và chi phí huy động thực tế đang tạo sức ép lên các nhà thầu.

Sức ép từ công trường đến chi phí nhân công

Khi nhiều dự án hạ tầng giao thông đồng loạt tăng ca, tăng kíp, khả năng huy động nhân lực trở thành một trong những yếu tố quyết định tiến độ. Tuy nhiên, ngay trong thời điểm cần tận dụng điều kiện thời tiết thuận lợi để đẩy nhanh thi công, nhiều nhà thầu lại gặp khó trong tuyển dụng và giữ chân người lao động.

Tại cao tốc Chợ Mới – Bắc Kạn, ông Mạc Văn Nghiệp, Giám đốc Ban điều hành dự án, cho biết có nhà thầu thiếu khoảng 45% nhân lực so với nhu cầu tăng tốc thi công; toàn dự án còn thiếu khoảng 15% số mũi thi công cần bố trí. Sự thiếu hụt này đang hạn chế khả năng triển khai đồng thời các mũi thi công để đẩy nhanh tiến độ.

Khó khăn tương tự cũng xuất hiện tại các dự án mở rộng cao tốc. Tại dự án Cam Lộ – La Sơn, báo cáo của Ban QLDA đường Hồ Chí Minh ghi nhận vướng mắc trong huy động nhân công, lái xe, lái máy. Cùng với thời tiết và giá đầu vào, thiếu lao động đang ảnh hưởng đến tiến độ thi công.

Tại dự án mở rộng cao tốc TP.HCM – Long Thành, ông Phạm Hồng Quang, Tổng giám đốc Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC), phản ánh tình trạng thiếu kỹ sư, công nhân. Việc tuyển bổ sung gặp khó, trong khi một số lao động huy động được có tay nghề thấp, chưa đáp ứng yêu cầu công việc.

Ở các công trường miền núi, áp lực tuyển dụng còn gắn với điều kiện đi lại và sinh hoạt. Đại diện dự án cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh cho biết, nguồn nhân lực tại chỗ chủ yếu là lao động phổ thông, trong khi nhiều thợ có tay nghề lựa chọn làm việc ở đồng bằng. Để thu hút và giữ chân người lao động, nhà thầu phải nâng mức chi trả.

Theo phản ánh từ dự án, lao động phổ thông được trả khoảng 500.000 đồng/ngày; công nhân vận hành máy móc, lái xe có tay nghề cao được trả khoảng 1 triệu đồng/ngày.

Trong khi đó, theo bảng đơn giá nhân công chuyển đổi được Sở Xây dựng Cao Bằng hướng dẫn áp dụng tại Công văn 2837/SXD-VL ngày 1/7/2026, đơn giá tại vùng IV đối với nhân công nhóm 1 là 237.000 đồng/ngày công; người vận hành, điều khiển máy là 312.000 đồng/ngày công và lái xe là 292.000 đồng/ngày công.

Việc so sánh mức chi trả thực tế với đơn giá công bố cần đặt trên cùng cơ sở về nhóm nghề, thời gian làm việc, phụ cấp và chế độ làm thêm giờ. Tuy nhiên, những phản ánh từ công trường cho thấy sự cần thiết phải khảo sát, cập nhật đơn giá sát theo diễn biến thị trường, có tính đến điều kiện thi công và đặc thù từng địa bàn.

Tăng lương vẫn khó tuyển đủ thợ lành nghề

Trước áp lực thiếu người, các doanh nghiệp phải điều chỉnh chế độ đãi ngộ và tổ chức lại lực lượng hiện có. Dù vậy, tăng mức chi trả chưa đủ để giải quyết ngay tình trạng thiếu lao động có kỹ năng, nhất là khi nhiều dự án cùng bước vào giai đoạn tăng tốc.

Ông Vũ Đức Nhận, Phó tổng giám đốc Công ty CP Đầu tư và Xây dựng giao thông Phương Thành, cho biết doanh nghiệp đã tăng khoảng 20% mức lương cho người lao động, có vị trí đặc thù tăng đến 50% so với năm 2025. So với giá bỏ thầu, chi phí nhân công thực tế phải trả gấp 2–2,5 lần.

Theo ông Nhận, khó khăn trong tuyển dụng kỹ sư là tìm được người vừa có chuyên môn tốt, vừa có kinh nghiệm công trường. Với công nhân, thiếu hụt tập trung ở nhóm có tay nghề và người vận hành máy chuyên ngành. Nhu cầu tuyển dụng lớn khiến các doanh nghiệp phải cạnh tranh để thu hút lực lượng này, trong khi nguồn cung khó bổ sung kịp thời.

Khoảng cách giữa đơn giá công bố và chi phí huy động thực tế cũng được Tổng công ty Xây dựng số 1 (CC1) phản ánh. Theo doanh nghiệp, đơn giá công bố năm 2026 đối với một số nhóm lao động tham chiếu khoảng 282.000–376.000 đồng/công, trong khi chi phí huy động thực tế có thể lên tới 600.000–950.000 đồng/ngày.

CC1 cho biết khó tuyển từ công nhân phổ thông đến kỹ sư hiện trường, chỉ huy trưởng và người vận hành thiết bị chuyên dụng. Từ thực tế này, doanh nghiệp kiến nghị cơ chế cập nhật đơn giá kịp thời hơn.

Tại Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Trung Chính, ông Trần Đình Lân, Phó tổng giám đốc, cho biết nhu cầu nhân lực từ năm 2025 đã tăng gần gấp ba. Để đáp ứng nhu cầu, doanh nghiệp đã áp dụng mức chi trả 950.000 đồng/công. Mức chi này cho thấy áp lực cân đối chi phí trong quá trình huy động lao động cho các công trình kỹ thuật cao.

Bên cạnh điều chỉnh thu nhập để thu hút lao động trước mắt, các doanh nghiệp cũng tìm cách chủ động nguồn nhân lực lâu dài. Trung Chính phối hợp với cơ sở đào tạo, tiếp nhận sinh viên tham quan, thực tập, bố trí công việc sau tốt nghiệp và bồi dưỡng đội ngũ hiện có. Theo ông Lân, định mức, đơn giá cần được rà soát sát với thị trường để tạo điều kiện duy trì nguồn lực cho thi công và phát triển nhân sự.

Trong khi đó, lãnh đạo Phương Thành cũng đề xuất xây dựng chuỗi đào tạo nhân lực giao thông, với sự tham gia của doanh nghiệp từ khâu đặt hàng ngành nghề, tiếp nhận sinh viên thực tập đến đào tạo tại công trường và tuyển dụng sinh viên năm cuối. Sự gắn kết này giúp quá trình đào tạo bám sát hơn nhu cầu sử dụng lao động.

Các giải pháp đào tạo, tổ chức thi công và nâng cao năng suất là phần việc doanh nghiệp phải chủ động triển khai. Song, việc xác định chi phí nhân công phù hợp với thực tế là cơ sở để nhà thầu duy trì lực lượng, đầu tư phát triển nhân sự và đáp ứng yêu cầu tiến độ.

Tính đúng chi phí, nâng hiệu quả đầu tư 

Từ góc nhìn hiệp hội, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam, nhận định đơn giá áp dụng tại nhiều dự án chưa phản ánh đúng chi phí thị trường, khiến tổng mức đầu tư của một số công trình không còn phù hợp với thực tế triển khai.

Phân tích tác động của khoảng chênh lệch giữa đơn giá và chi phí huy động, GS.TS. Trần Thọ Đạt, thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách tài chính và tiền tệ quốc gia, cho rằng khi nhiều dự án cùng tăng tốc, áp lực lên thị trường lao động càng lớn. Đơn giá chưa theo kịp thực tế khiến nhà thầu khó tuyển dụng, giữ chân lao động lành nghề và duy trì các ca thi công liên tục.