AI Trung Quốc không còn đủ sức gây “cú sốc” như DeepSeek?

Qwen3.8-Max của Alibaba ra mắt với quy mô 2,4 nghìn tỷ tham số nhưng không khiến cổ phiếu chip Mỹ chao đảo. Sau 18 tháng kể từ cú sốc DeepSeek, thị trường dường như đã thay đổi cách nhìn về mối quan hệ giữa hiệu quả mô hình AI và nhu cầu hạ tầng tính toán.

Nvidia tăng khoảng 2,9% trong phiên Alibaba công bố Qwen mới, trong khi cổ phiếu Alibaba tại Hong Kong tăng khoảng 7%. Phản ứng trái ngược với tháng 1/2025 cho thấy một mô hình AI hiệu quả hơn chưa đồng nghĩa nhu cầu chip sẽ suy giảm.

AI Trung Quốc không còn đủ sức gây “cú sốc” như DeepSeek?

Khi DeepSeek phát hành mô hình R1 vào tháng 1/2025, Wall Street phản ứng mạnh mẽ. Nhà đầu tư lo ngại rằng nếu AI có thể đạt hiệu suất cao với ít tài nguyên tính toán hơn, nhu cầu chip sẽ giảm. Trong phiên 27/1/2025, Nvidia giảm 17%, mất 593 tỷ USD vốn hóa. Nasdaq Composite giảm 3,1%, chỉ số bán dẫn Philadelphia mất 9,2%. Broadcom giảm 17,4%. DeepSeek khiến giả định rằng năng lực mô hình gắn liền với lượng tài nguyên tính toán bị lung lay.

Ngày 3/8/2026, Alibaba công bố Qwen3.8-Max với 2,4 nghìn tỷ tham số nhưng chỉ kích hoạt 95 tỷ tham số cho mỗi truy vấn, tiết kiệm tài nguyên tính toán. Nếu áp dụng logic từ cú sốc DeepSeek, mô hình này cũng có thể gây sức ép lên nhu cầu chip. Tuy nhiên, thị trường phản ứng bình thản. Alibaba tăng hơn 4% ở Mỹ, 7% ở Hong Kong. Nvidia tăng 2,9%, chỉ số bán dẫn tăng. Dow Jones, S&P 500 và Nasdaq đều đi lên.

Sự chênh lệch giữa hai sự kiện phản ánh sự thay đổi trong cách thị trường hiểu kinh tế của AI. Từ tháng 1/2025, Nvidia và các nhà phân tích đã giải thích rằng mô hình hiệu quả hơn không nhất thiết làm giảm nhu cầu chip. Khi chi phí mỗi truy vấn giảm, doanh nghiệp triển khai nhiều ứng dụng hơn, phục vụ nhiều người dùng hơn. Tổng nhu cầu tính toán có thể vẫn tăng, áp dụng nguyên lý Jevons trong kinh tế học.

Trong 18 tháng qua, các tập đoàn công nghệ vẫn tăng đầu tư mạnh. Moody's ước tính ngành có thể chi khoảng 700 tỷ USD cho hạ tầng AI và trung tâm dữ liệu năm 2026, cao gấp nhiều lần so với vài năm trước. Tại Alibaba, doanh thu Cloud Intelligence Group quý 1/2026 tăng 38%, lên hơn 41 tỷ nhân dân tệ, với sản phẩm AI đóng góp ngày càng lớn.

Đến tháng 8/2026, các mô hình AI Trung Quốc đã không còn là bất ngờ. DeepSeek, Alibaba, Moonshot, ByteDance liên tục giới thiệu những mô hình cạnh tranh. Năng lực của một công ty Trung Quốc lọt vào nhóm dẫn đầu thế giới không còn tạo cú bất ngờ như đầu năm 2025, khi thị trường chưa định giá khả năng này.

Sự gia tăng nhanh của các mô hình mạnh có trọng số mở giảm rào cản tiếp cận AI. Doanh nghiệp, trường đại học và cơ quan nhà nước có thêm lựa chọn triển khai và tinh chỉnh mô hình. Tuy nhiên, open-weight không đồng nghĩa độc lập công nghệ. Triển khai AI vẫn phụ thuộc chip, điện toán đám mây, dữ liệu, phần mềm và năng lực kỹ thuật. Với hệ thống xử lý thông tin nhạy cảm, vấn đề lưu trữ dữ liệu, bảo mật và phụ thuộc nhà cung cấp cần cân nhắc.