AI "quét sạch" 100.000 việc làm

Ngành công nghệ Mỹ đang trải qua một cuộc "đại thanh trừng" nhân sự chưa từng có tiền lệ. Từ Amazon, Meta đến Microsoft, hàng trăm tỷ USD đang được rút ra từ quỹ lương để đổ vào hạ tầng AI. Khi trí tuệ nhân tạo trở thành "đứa con cưng" mới của các nhà đầu tư, hơn 92.000 nhân viên công nghệ đã phải nhận cái kết đắng: Trở thành vật tế thần cho tham vọng thống trị kỷ nguyên số của các tập đoàn Big Tech.

Đây không còn là sự điều chỉnh thị trường tạm thời, mà là một cuộc chuyển dịch cấu trúc vĩnh viễn: Máy móc đang bắt đầu viết lại luật chơi và con người – ở các vị trí phổ thông – không còn nằm trong kế hoạch.

Trí tuệ nhân tạo đang bước từ kỳ vọng sang hành động – và cái giá phải trả bắt đầu hiện rõ trên thị trường lao động. Chỉ trong vài tháng đầu năm 2026, hơn 90.000 nhân sự công nghệ tại Mỹ mất việc, nâng tổng con số bị ảnh hưởng lên gần 100.000 người khi các “ông lớn” đồng loạt siết nhân sự để dồn lực cho AI.

Hàng loạt tập đoàn như Amazon, Meta, Microsoft, Oracle… triển khai cắt giảm quy mô lớn. Điểm chung không nằm ở khó khăn tài chính, mà ở chiến lược: tái phân bổ nguồn lực sang hạ tầng AI – lĩnh vực đang “ngốn” hàng trăm tỷ USD mỗi năm.

Sau khi các mô hình AI tạo sinh bùng nổ từ cuối năm 2022, nỗi lo bị thay thế lan rộng trong môi trường công sở. Không chỉ các công việc lặp lại, ngay cả những vị trí mang tính chuyên môn như kinh doanh, vận hành cũng bắt đầu bị phần mềm AI “chen chân”. Một số hệ thống thậm chí có thể thay thế cả một bộ phận.

Đáng chú ý, nhu cầu tuyển dụng đang dịch chuyển mạnh. Các vị trí IT phổ thông và cấp thấp giảm rõ rệt, trong khi nhu cầu dành cho kỹ sư AI, chuyên gia dữ liệu tăng vọt. Tuy nhiên, tốc độ tạo việc làm mới không theo kịp tốc độ mất việc, khiến khoảng trống ngày càng lớn.

Điển hình là Oracle – doanh nghiệp vẫn tăng trưởng doanh thu nhưng lại tiến hành một cuộc “đại phẫu” nhân sự. Hàng nghìn người bị cắt giảm để nhường chỗ cho chiến lược đầu tư hạ tầng AI quy mô lớn. Áp lực vốn, chi phí xây dựng trung tâm dữ liệu và thiết bị tính toán buộc doanh nghiệp phải chọn cách nhanh nhất: cắt chi phí lao động.

Thực chất, đây là một phép đánh đổi lạnh lùng: giảm con người để tăng sức mạnh máy móc. Các doanh nghiệp không còn xem AI là công cụ hỗ trợ, mà là nền tảng cốt lõi quyết định tương lai.

Ở góc nhìn tích cực, AI không hoàn toàn “xóa sổ” việc làm mà đang tái định hình lại thị trường. Nhưng khác với các cuộc cách mạng công nghiệp trước, tốc độ thay đổi lần này nhanh hơn, sâu hơn và ít “khoảng đệm” hơn cho người lao động thích nghi.

Hệ quả đã phản ánh rõ: niềm tin của nhân sự ngành công nghệ sụt giảm mạnh, xuống mức thấp nhất trong nhiều năm. Khi “miếng bánh” việc làm bị co lại, áp lực cạnh tranh sẽ ngày càng khốc liệt.

Trong cuộc chơi mới, kỹ năng không còn là lợi thế – mà là điều kiện sống còn. Và với tốc độ hiện tại, không phải ai cũng kịp thích nghi.