Ai còn chỗ trên bầu trời?

Thị trường hàng không Việt Nam đang bước vào giai đoạn phân hóa mạnh khi Vietnam Airlines, Vietjet và Sun PhuQuoc Airways liên tục mở rộng đội bay, chuẩn bị đón hạ tầng mới như sân bay Long Thành. Ngược lại, Bamboo Airways thu hẹp quy mô xuống chỉ còn 3 tàu bay, phản ánh áp lực cạnh tranh ngày càng lớn đối với các hãng quy mô nhỏ.

Làn sóng đầu tư hàng chục tỷ USD vào đội bay và mạng bay đang mở ra chu kỳ tăng trưởng mới cho ngành hàng không. Tuy nhiên, quy mô vốn, năng lực khai thác và hệ sinh thái dịch vụ sẽ là yếu tố quyết định vị thế doanh nghiệp trong giai đoạn tới.

Sau giai đoạn phục hồi của ngành du lịch và nhu cầu đi lại, thị trường hàng không Việt Nam đang chứng kiến sự phân hóa ngày càng rõ nét. Trong khi các doanh nghiệp dẫn đầu đẩy mạnh đầu tư để đón chu kỳ tăng trưởng mới, Bamboo Airways vẫn tiếp tục quá trình tái cơ cấu với quy mô khai thác nhỏ nhất kể từ khi thành lập.

Theo số liệu của Cục Hàng không, Vietjet hiện sở hữu đội bay lớn nhất với 107 tàu bay, trong khi Vietnam Airlines khai thác 94 máy bay, bao gồm cả Boeing 787 Dreamliner và Airbus A350 phục vụ các đường bay quốc tế. Không dừng ở quy mô hiện tại, Vietnam Airlines đã đặt mua 50 máy bay Boeing 737-8 trị giá khoảng 8,1 tỷ USD và đang nghiên cứu bổ sung thêm 30 máy bay thân rộng, hướng tới quy mô khoảng 151 tàu bay vào năm 2030.

Ở chiều ngược lại, Vietjet tiếp tục theo đuổi chiến lược mở rộng mạnh với đơn hàng lên tới 400 máy bay Boeing 737 MAX và Airbus A321neo, tạo nền tảng mở rộng mạng bay tại Trung Quốc, Ấn Độ, Australia và Đông Bắc Á trong nhiều năm tới.

Một nhân tố mới là Sun PhuQuoc Airways cũng gây chú ý khi tăng đội bay lên 16 chiếc và đặt mục tiêu đạt 26 chiếc ngay trong tháng 8. Doanh nghiệp còn ký hợp đồng mua 40 máy bay Boeing 787-9 Dreamliner trị giá khoảng 22,5 tỷ USD, hướng đến mục tiêu sở hữu khoảng 100 máy bay vào năm 2030 và mở rộng các đường bay quốc tế.

Trái ngược với xu hướng mở rộng, Bamboo Airways hiện chỉ còn khai thác 3 tàu bay sau quá trình tái cơ cấu. Quy mô đội bay thu hẹp khiến hãng phải cắt giảm đáng kể mạng bay, tập trung vào các đường bay nội địa có hiệu quả. Trong khi đó, Vietravel Airlines cũng đang phát triển theo hướng thận trọng với quy mô khai thác còn khiêm tốn.

Việc các doanh nghiệp lớn đồng loạt đầu tư diễn ra trong bối cảnh hạ tầng hàng không chuẩn bị bước sang giai đoạn mới. Sân bay Long Thành dự kiến đưa vào khai thác cuối năm được kỳ vọng tạo thêm dư địa tăng trưởng cho các hãng có năng lực mở rộng đội bay. Song song đó, sân bay Phú Quốc cũng được nâng cấp phục vụ APEC 2027, tạo lợi thế cho các hãng định vị trung tâm trung chuyển du lịch.

Đối với doanh nghiệp trong ngành, xu hướng mở rộng đội bay kéo theo nhu cầu lớn về dịch vụ bảo dưỡng, logistics hàng không, đào tạo phi công và phục vụ mặt đất. Ngược lại, các hãng quy mô nhỏ sẽ đối mặt áp lực lớn hơn về chi phí khai thác, khả năng cạnh tranh giá vé và duy trì tần suất khai thác khi thị trường ngày càng ưu tiên lợi thế quy mô.

Dù vậy, việc thị trường tập trung vào các doanh nghiệp lớn cũng đặt ra góc nhìn khác. Quy mô đội bay lớn giúp tối ưu chi phí và mở rộng mạng lưới, nhưng đồng thời đòi hỏi nguồn vốn rất lớn và khả năng duy trì hiệu quả khai thác trong bối cảnh giá nhiên liệu, tỷ giá và nhu cầu vận tải hàng không vẫn có thể biến động.