60 triệu có đủ chặn môi giới “chui”?

Chế tài tài chính được kỳ vọng sẽ "lọc máu" chất lượng nhân sự, nhưng bài toán thực thi và hạ tầng quản lý dữ liệu vẫn là thách thức lớn nhất để bảo vệ người mua.

Nghị định 339/2026 tăng mức phạt đến 160 triệu đồng với môi giới bất động sản không chứng chỉ. Tuy nhiên, chỉ hơn 10% trong khoảng 300.000 người môi giới có chứng chỉ hợp pháp, đặt ra câu hỏi về hiệu quả thực thi.

Nghị định 339/2026/NĐ-CP quy định mức phạt từ 40-60 triệu đồng đối với cá nhân hành nghề môi giới bất động sản không có chứng chỉ hoặc không hành nghề trong doanh nghiệp đăng ký. Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới bị phạt 60-80 triệu đồng nếu không thực hiện chế độ báo cáo, không có quy chế hoạt động hoặc không đáp ứng điều kiện cơ sở vật chất. Các hành vi nghiêm trọng hơn như tổ chức kinh doanh dịch vụ môi giới không thành lập doanh nghiệp theo quy định bị phạt 120-160 triệu đồng. Chính sách được kỳ vọng góp phần lập lại trật tự thị trường, vốn tồn tại tình trạng môi giới không chứng chỉ tư vấn và nhận tiền từ khách hàng.

Theo Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam, thị trường có khoảng 300.000 người tham gia hoạt động môi giới dưới nhiều hình thức. Tuy nhiên, số người được cấp chứng chỉ hành nghề chỉ hơn 40.000, tương đương hơn 10% tổng số. Khoảng cách lớn này tạo ra rủi ro đáng kể cho người mua. Khi hoạt động môi giới diễn ra rộng khắp nhưng việc xác định ai là người hành nghề hợp pháp chưa được kiểm soát hiệu quả, người mua bất động sản có thể phải đối mặt với nhiều rủi ro từ tư vấn sai lệch hoặc thông tin gian dối.

Luật sư cho rằng mức phạt từ 40-60 triệu đồng tương đối nghiêm khắc, nhưng hiệu quả của chế tài không chỉ nằm ở mức phạt mà quan trọng hơn là khả năng phát hiện và xử lý. Hoạt động môi giới thực tế lại diễn ra rất phân tán, nhiều giao dịch bắt đầu từ mạng xã hội, nhóm chat hoặc quan hệ cá nhân nên việc xác định ai đang thực sự hành nghề môi giới để lập biên bản xử phạt không đơn giản. Nếu chỉ tăng mức phạt nhưng phương pháp quản lý vẫn chủ yếu dựa vào thanh tra, kiểm tra trực tiếp thì khó giải quyết triệt để tình trạng môi giới không chứng chỉ.

Cần xây dựng cơ sở dữ liệu chứng chỉ môi giới thống nhất, cho phép người dân kiểm tra trực tuyến, đồng thời yêu cầu các nền tảng đăng tin bất động sản xác thực tư cách người môi giới. Khi khả năng bị phát hiện đủ cao thì mức phạt mới thực sự phát huy tác dụng. Trường hợp môi giới tư vấn sai, cố tình che giấu tình trạng pháp lý hoặc cung cấp thông tin gian dối làm khách hàng thiệt hại thì vẫn phải chịu trách nhiệm dân sự. Người bị thiệt hại có quyền yêu cầu bồi thường và có thể yêu cầu Tòa án tuyên giao dịch vô hiệu do bị lừa dối.