#Quốc tế

24HMONEY đã kiểm duyệt

60 ngày có cứu nổi khủng hoảng Trung Đông?

Đổi lại việc hạ nhiệt lò lửa Trung Đông, Tehran sẽ có cơ hội giải tỏa cơn khát xuất khẩu dầu mỏ, bất chấp những hoài nghi và phản ứng gay gắt từ đồng minh Israel.

Mỹ và Iran đang bước vào giai đoạn thương lượng được đánh giá là nhạy cảm nhất kể từ đầu xung đột, khi hai bên tiến sát một thỏa thuận sơ bộ có thể làm thay đổi cục diện Trung Đông và thị trường năng lượng toàn cầu.

Theo Axios, dự thảo thỏa thuận đang được xúc tiến bao gồm việc gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày, mở lại eo biển Hormuz và từng bước nới lỏng các lệnh trừng phạt với Tehran.

Nếu được ký kết, trong vòng 60 ngày đầu tiên, Iran sẽ dỡ bỏ các rào cản hàng hải, rà phá thủy lôi và cho phép tàu thuyền lưu thông tự do qua Hormuz mà không áp phí. Đổi lại, Mỹ sẽ nới phong tỏa cảng biển và cho phép Iran nối lại hoạt động xuất khẩu dầu ở mức nhất định.

Một quan chức Mỹ tiết lộ nguyên tắc mà Washington theo đuổi là “nới lỏng để đổi lấy hành động”. Điều đó đồng nghĩa Tehran phải chứng minh thiện chí bằng các bước đi thực tế trước khi Mỹ mở rộng thêm ưu đãi về kinh tế hoặc tài sản bị phong tỏa.

Nguồn tin cho biết Iran muốn được dỡ bỏ trừng phạt toàn diện ngay lập tức, song Washington chưa chấp nhận kịch bản này. Thay vào đó, hai bên đang tính tới lộ trình gỡ bỏ từng phần, gắn chặt với tiến độ thực thi cam kết.

Đáng chú ý, dự thảo hiện còn bao gồm điều khoản Iran không phát triển vũ khí hạt nhân, đồng thời chấp nhận đàm phán về việc đình chỉ chương trình làm giàu uranium và xử lý kho uranium cấp độ cao.

Các cam kết này hiện mới dừng ở mức trao đổi gián tiếp thông qua các bên trung gian, nhưng được xem là tín hiệu mềm mỏng hiếm thấy từ Tehran sau nhiều tháng căng thẳng quân sự leo thang.

Trong thời gian thỏa thuận tạm thời có hiệu lực, lực lượng quân sự Mỹ tại khu vực vẫn duy trì hiện diện. Washington cho biết quân đội chỉ rút bớt nếu các cuộc đàm phán tiếp theo đạt tiến triển thực chất.

Ở chiều ngược lại, Israel được cho là đang tỏ ra dè dặt với một số điều khoản. Thủ tướng Benjamin Netanyahu reportedly đã điện đàm với Tổng thống Donald Trump để bày tỏ lo ngại, đặc biệt liên quan khả năng chấm dứt giao tranh giữa Israel và Hezbollah.

Một quan chức Mỹ khẳng định đây không phải “thỏa thuận một chiều”, nhấn mạnh Israel vẫn có quyền phản ứng nếu Hezbollah tái vũ trang hoặc mở các đợt tấn công mới.

Pakistan hiện nổi lên như một trong những bên trung gian quan trọng nhất. Tổng tham mưu trưởng quân đội Pakistan Asim Munir đã có mặt tại Tehran trong hai ngày liên tiếp để thúc đẩy tiến trình thương lượng. Cùng lúc, nhiều lãnh đạo Arab và Trung Đông cũng tham gia vận động ngoại giao nhằm ngăn xung đột lan rộng.

Giới quan sát cho rằng nếu Hormuz thực sự được mở lại, áp lực lên thị trường dầu mỏ toàn cầu sẽ giảm đáng kể sau nhiều tuần biến động dữ dội. Tuy nhiên, thỏa thuận hiện vẫn chưa được ký chính thức và nguy cơ đổ vỡ phút chót vẫn hiện hữu.

Dù vậy, việc Washington và Tehran cùng phát tín hiệu xuống thang đang tạo ra kỳ vọng lớn nhất nhiều tháng qua về khả năng tránh được một cuộc đối đầu quy mô lớn tại Trung Đông.