4 kênh rửa tiền phổ biến qua tài sản số và cuộc truy vết tiền bẩn bằng AI

Theo báo cáo của Chainalysis, trong năm 2024, các địa chỉ ví phi pháp trên blockchain đã nhận tổng cộng 40,9 tỉ USD từ hoạt động tội phạm. Con số này tuy chỉ chiếm 0,14% tổng giao dịch, nhưng xét về giá trị thực thì vẫn là một khoản khổng lồ. Chống rửa tiền trong không gian số đã trở thành cuộc chiến đầy thách thức của cơ quan điều tra toàn cầu với các nhóm tội phạm mạng.

Dưới đây là 4 kênh rửa tiền phổ biến qua tài sản số:

Sàn giao dịch tập trung

Dù tuân thủ các quy định xác minh danh tính (KYC), các sàn giao dịch tập trung lại là đích đến phổ biến của tiền bẩn. Báo cáo năm 2024 cho thấy phần lớn dòng tiền phi pháp đã chảy qua các sàn giao dịch tập trung.

Tội phạm thường dùng tài khoản ảo, giấy tờ giả hoặc chuyển tiền qua nhiều ví nhỏ để đánh lừa hệ thống kiểm soát. Một chuyên gia nhận định rằng “siết mixer mà bỏ qua các sàn lớn chẳng khác nào khóa cửa sổ nhưng để mở toang cửa chính”.

Thực tế, các vụ điều tra gần đây cho thấy nhiều sàn tập trung nổi tiếng như Binance hay BitMEX từng vô tình xử lý giao dịch liên quan đến ransomware và chợ đen.

Dịch vụ trộn tiền và tiền ẩn danh

Các công cụ như Tornado Cash có chức năng trộn hàng trăm giao dịch lại với nhau, khiến việc truy dấu gần như bất khả thi. Sau khi trộn, tiền được đưa ngược vào sàn giao dịch để đổi ra tiền thật.

Bên cạnh đó, các đồng tiền ẩn danh như Monero được thiết kế để giấu địa chỉ người gửi và người nhận, khiến việc theo dõi gần như không thể. Khi kết hợp với mixer, đây trở thành “bộ đôi hoàn hảo” cho tội phạm số.

Sàn giao dịch phi tập trung và cầu nối chuỗi

Không cần tạo tài khoản, không xác minh danh tính là lý do sàn giao dịch phi tập trung trở thành “miền đất hứa” cho các dòng tiền bẩn. Tính đến tháng 5, hơn 21 tỉ USD đã được rửa qua các nền tảng DeFi (tài chính phi tập trung), cầu nối chuỗi và dịch vụ hoán đổi trong năm nay, theo báo cáo của Elliptic.

Elliptic là công ty phân tích blockchain có trụ sở tại Anh, chuyên cung cấp công nghệ truy vết giao dịch tiền mã hóa cho ngân hàng, sàn giao dịch và cơ quan thực thi pháp luật trên toàn cầu. Công ty này giúp phát hiện và ngăn chặn rửa tiền, tài trợ khủng bố và gian lận trong thế giới tiền mã hóa.

Elliptic sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích dữ liệu blockchain để xác định giao dịch nào có khả năng liên quan đến tội phạm, ví nào từng dính líu đến hoạt động bất hợp pháp như ransomware, chợ đen hay tổ chức bị trừng phạt.

Stablecoin

Theo Chainalysis, stablecoin (đồng tiền số ổn định gắn với USD) chiếm phần lớn giá trị giao dịch liên quan đến hoạt động phi pháp trong những năm gần đây. Một số nhà phát hành stablecoin lớn (ví dụ Tether) có khả năng phong tỏa địa chỉ và đã làm vậy nhiều lần theo yêu cầu cơ quan thực thi pháp luật hoặc khi phát hiện ví đáng ngờ. Tuy nhiên, tội phạm vẫn tận dụng tính thanh khoản, tính ổn định giá và phổ biến của stablecoin để chuyển giá trị nhanh, né tránh hệ thống ngân hàng truyền thống và lách lệnh trừng phạt.