2025 vẫn còn nhẹ nhàng, 2026 mới thực sự là "làn sóng sa thải"

Dù năm 2026 mới chỉ đi qua những tháng đầu tiên, nhưng bức tranh thị trường lao động toàn cầu, đặc biệt là tại Mỹ, đang phủ một màu xám xịt với những tín hiệu ảm đạm hơn cả năm 2025.

Theo báo cáo mới nhất từ công ty tư vấn tuyển dụng Challenger, Gray & Christmas, tháng 1/2026 đã ghi nhận mức sa thải cao kỷ lục kể từ sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Cụ thể, các doanh nghiệp Mỹ đã công bố hơn 108.435 kế hoạch cắt giảm nhân sự, tăng vọt 118% so với cùng kỳ năm ngoái và gấp ba lần so với tháng 12/2025. Những con số này không chỉ là dữ liệu thống kê khô khan mà còn là minh chứng cho sự thận trọng cực độ của giới chủ trong bối cảnh môi trường kinh doanh đầy biến động, buộc họ phải thực hiện những cuộc "thanh lọc" quy mô lớn để tái cấu trúc chiến lược dài hạn.

2025 vẫn còn nhẹ nhàng, 2026 mới thực sự là "làn sóng sa thải"

Ông Andy Challenger, Chuyên gia thị trường lao động kiêm Giám đốc Kinh doanh của Challenger, nhận định rằng sự gia tăng đột biến này không phải là phản ứng ngắn hạn mà đã được lên kế hoạch kỹ lưỡng từ cuối năm 2025. Ông nhấn mạnh rằng việc số lượng cắt giảm trong quý I lớn một cách đặc biệt cho thấy các nhà tuyển dụng đang có cái nhìn thiếu lạc quan về triển vọng kinh tế của cả năm 2026. Làn sóng này lan rộng khắp các lĩnh vực, trong đó vận tải và logistics chịu ảnh hưởng nặng nề nhất với hơn 31.000 vị trí bị cắt giảm, điển hình là tập đoàn UPS với kế hoạch loại bỏ 30.000 việc làm do thay đổi đối tác chiến lược. Ngành công nghệ cũng tiếp tục chao đảo khi các "ông lớn" như Amazon sa thải khoảng 16.000 nhân viên văn phòng để tái cấu trúc mô hình kinh doanh, cho thấy áp lực hiệu quả đang đè nặng lên mọi phân khúc nhân sự.

Nguyên nhân của sự "hạ nhiệt sâu" này đến từ ba yếu tố cốt lõi: sự sụt giảm các hợp đồng lớn, điều kiện thị trường bất ổn và quá trình tái cấu trúc bộ máy vận hành. Đáng chú ý, trí tuệ nhân tạo (AI) dù chỉ trực tiếp chịu trách nhiệm cho khoảng 7% số ca sa thải trong tháng đầu năm, tương đương 7.624 vị trí, nhưng đã bắt đầu bộc lộ sức mạnh thay thế con người trong các công cụ thông minh nhằm tối ưu hóa chi phí. Sự thay đổi này cho thấy một xu hướng đáng ngại: doanh nghiệp không chỉ cắt giảm nhân sự hiện tại mà còn đóng băng các kế hoạch mở rộng. Số lượng kế hoạch tuyển dụng mới trong tháng 1/2026 đã rơi xuống mức thấp kỷ lục kể từ năm 2009, báo hiệu một thời kỳ khó khăn cho người lao động khi cơ hội chuyển đổi công việc ngày càng thu hẹp.